संह्लादपुत्र आयुष्माञ् शिबिर् बाष्कल एव च विरोचनस् तु प्राह्लादिर् बलिर् जज्ञे विरोचनात् ॥
saṃhlādaputra āyuṣmāñ śibir bāṣkala eva ca virocanas tu prāhlādir balir jajñe virocanāt //
बलेः पुत्रशतं त्व् आसीद् बाणज्येष्ठं महामुने हिरण्याक्षसुताश् चासन् सर्व एव महाबलाः ॥
baleḥ putraśataṃ tv āsīd bāṇajyeṣṭhaṃ mahāmune hiraṇyākṣasutāś cāsan sarva eva mahābalāḥ //
झर्झरः शकुनिश् चैव भूतसंतापनस् तथा महानाभो महाबाहुः कालनाभस् तथापरः ॥
jharjharaḥ śakuniś caiva bhūtasaṃtāpanas tathā mahānābho mahābāhuḥ kālanābhas tathāparaḥ //
अभवन् दनुपुत्राश् च द्विमूर्धा शंकरस् तथा अयोमुखः शङ्कुशिराः कपिलः शम्बरस् तथा ॥
abhavan danuputrāś ca dvimūrdhā śaṃkaras tathā ayomukhaḥ śaṅkuśirāḥ kapilaḥ śambaras tathā //
एकचक्रो महाबाहुस् तारकश् च महाबलः स्वर्भानुर् वृषपर्वा च पुलोमा च महाबलः ॥
ekacakro mahābāhus tārakaś ca mahābalaḥ svarbhānur vṛṣaparvā ca pulomā ca mahābalaḥ //
एते दनोः सुताः ख्याता विप्रचित्तिश् च वीर्यवान् ॥
ete danoḥ sutāḥ khyātā vipracittiś ca vīryavān //
स्वर्भानोस् तु प्रभा कन्या शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी उपदानवी हयशिराः प्रख्याता वरकन्यकाः ॥
svarbhānos tu prabhā kanyā śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī upadānavī hayaśirāḥ prakhyātā varakanyakāḥ //
वैश्वानरसुते चोभे पुलोमा कालका तथा उभे ते तु महाभागे मारीचेस् तु परिग्रहः ॥
vaiśvānarasute cobhe pulomā kālakā tathā ubhe te tu mahābhāge mārīces tu parigrahaḥ //
ताभ्यां पुत्रसहस्राणि षष्टिर् दानवसत्तमाः पौलोमाः कालकेयाश् च मारीचतनयाः स्मृताः ॥
tābhyāṃ putrasahasrāṇi ṣaṣṭir dānavasattamāḥ paulomāḥ kālakeyāś ca mārīcatanayāḥ smṛtāḥ //
ततो ऽपरे महावीर्या दारुणास् त्व् अतिनिर्घृणाः सिंहिकायाम् अथोत्पन्ना विप्रचित्तेः सुतास् तथा ॥
tato 'pare mahāvīryā dāruṇās tv atinirghṛṇāḥ siṃhikāyām athotpannā vipracitteḥ sutās tathā //
त्र्यंशः शल्यश् च बलवान् नभश् चैव महाबलः वातापिर् नमुचिश् चैव इल्वलः खसृमस् तथा ॥
tryaṃśaḥ śalyaś ca balavān nabhaś caiva mahābalaḥ vātāpir namuciś caiva ilvalaḥ khasṛmas tathā //
अन्धको नरकश् चैव कालनाभस् तथैव च स्वर्भानुश् च महावीर्यो वक्त्रयोधी महासुरः ॥
andhako narakaś caiva kālanābhas tathaiva ca svarbhānuś ca mahāvīryo vaktrayodhī mahāsuraḥ //
एते वै दानवश्रेष्ठा दनुवंशविवर्धनाः एतेषां पुत्रपौत्राश् च शतशो ऽथ सहस्रशः ॥
ete vai dānavaśreṣṭhā danuvaṃśavivardhanāḥ eteṣāṃ putrapautrāś ca śataśo 'tha sahasraśaḥ //
प्रह्लादस्य तु दैत्यस्य निवातकवचाः कुले समुत्पन्नाः सुमहता तपसा भावितात्मनः ॥
prahlādasya tu daityasya nivātakavacāḥ kule samutpannāḥ sumahatā tapasā bhāvitātmanaḥ //
षट् सुताः सुमहासत्त्वास् ताम्रायाः परिकीर्तिताः शुकी श्येनी च भासी च सुग्रीवी शुचिगृध्रिका ॥
ṣaṭ sutāḥ sumahāsattvās tāmrāyāḥ parikīrtitāḥ śukī śyenī ca bhāsī ca sugrīvī śucigṛdhrikā //
शुकी शुकान् अजनयद् उलूकी प्रत्युलूककान् श्येनी श्येनांस् तथा भासी भासान् गृद्ध्रांश् च गृद्ध्र्य् अपि ॥
śukī śukān ajanayad ulūkī pratyulūkakān śyenī śyenāṃs tathā bhāsī bhāsān gṛddhrāṃś ca gṛddhry api //
शुच्य् औदकान् पक्षिगणान् सुग्रीवी तु व्यजायत अश्वान् उष्ट्रान् गर्दभांश् च ताम्रावंशाः प्रकीर्तिताः ॥
śucy audakān pakṣigaṇān sugrīvī tu vyajāyata aśvān uṣṭrān gardabhāṃś ca tāmrāvaṃśāḥ prakīrtitāḥ //
विनतायास् तु द्वौ पुत्रौ विख्यातौ गरुडारुणौ सुपर्णः पततां श्रेष्ठो दारुणः पन्नगाशनः ॥
vinatāyās tu dvau putrau vikhyātau garuḍāruṇau suparṇaḥ patatāṃ śreṣṭho dāruṇaḥ pannagāśanaḥ //
सुरसायाः सहस्रं तु सर्पाणाम् अमितौजसाम् अनेकशिरसां ब्रह्मन् खेचराणां महात्मनाम् ॥
surasāyāḥ sahasraṃ tu sarpāṇām amitaujasām anekaśirasāṃ brahman khecarāṇāṃ mahātmanām //
काद्रवेयास् तु बलिनः सहस्रम् अमितौजसः सुपर्णवशगा ब्रह्मञ् जज्ञिरे नैकमस्तकाः ॥
kādraveyās tu balinaḥ sahasram amitaujasaḥ suparṇavaśagā brahmañ jajñire naikamastakāḥ //
तेषां प्रधानभूतास् ते शेषवासुकितक्षकाः शङ्खश्वेतो महापद्मः कम्बलाश्वतराव् उभौ ॥
teṣāṃ pradhānabhūtās te śeṣavāsukitakṣakāḥ śaṅkhaśveto mahāpadmaḥ kambalāśvatarāv ubhau //
एलापुत्रस् तथा नागः कर्कोटकधनंजयौ एते चान्ये च बहवो दन्दशूका विषोल्बणाः ॥
elāputras tathā nāgaḥ karkoṭakadhanaṃjayau ete cānye ca bahavo dandaśūkā viṣolbaṇāḥ //
गणं क्रोधवशं विद्धि ते च सर्वे च दंष्ट्रिणः स्थलजाः पक्षिणो ऽब्जाश् च दारुणाः पिशिताशनाः ॥
gaṇaṃ krodhavaśaṃ viddhi te ca sarve ca daṃṣṭriṇaḥ sthalajāḥ pakṣiṇo 'bjāś ca dāruṇāḥ piśitāśanāḥ //
गास् तु वै जनयाम् आस सुरभिर् महिषीस् तथा इरावृक्षलतावल्लीस् तृणजातीश् च सर्वशः ॥
gās tu vai janayām āsa surabhir mahiṣīs tathā irāvṛkṣalatāvallīs tṛṇajātīś ca sarvaśaḥ //
खषा तु यक्षरक्षांसि मुनिर् अप्सरसस् तथा अरिष्टा तु महासत्त्वान् गन्धर्वान् समजीजनत् ॥
khaṣā tu yakṣarakṣāṃsi munir apsarasas tathā ariṣṭā tu mahāsattvān gandharvān samajījanat //
एते कश्यपदायादाः कीर्तिताः स्थाणुजङ्गमाः तेषां पुत्राश् च पौत्राश् च शतशो ऽथ सहस्रशः ॥
ete kaśyapadāyādāḥ kīrtitāḥ sthāṇujaṅgamāḥ teṣāṃ putrāś ca pautrāś ca śataśo 'tha sahasraśaḥ //
एष मन्वन्तरे सर्गो ब्रह्मन् स्वारोचिषे स्मृतः वैवस्वते च महति वारुणे वितते क्रतौ ॥
eṣa manvantare sargo brahman svārociṣe smṛtaḥ vaivasvate ca mahati vāruṇe vitate kratau //
जुह्वानस्य ब्रह्मणो वै प्रजासर्ग इहोच्यते पूर्वं यत्र तु सप्तर्षीन् उत्पन्नान् सप्त मानसान् ॥
juhvānasya brahmaṇo vai prajāsarga ihocyate pūrvaṃ yatra tu saptarṣīn utpannān sapta mānasān //
पुत्रत्वे कल्पयाम् आस स्वयम् एव पितामहः गन्धर्वभोगिदेवानां दानवानां च सत्तम ॥
putratve kalpayām āsa svayam eva pitāmahaḥ gandharvabhogidevānāṃ dānavānāṃ ca sattama //
दितिर् विनष्टपुत्रा वै तोषयाम् आस कश्यपम् तया चाराधितः सम्यक् कश्यपस् तपतां वरः ॥
ditir vinaṣṭaputrā vai toṣayām āsa kaśyapam tayā cārādhitaḥ samyak kaśyapas tapatāṃ varaḥ //
वरेण छन्दयाम् आस सा च वव्रे ततो वरम् पुत्रम् इन्द्रवधार्थाय समर्थम् अमितौजसम् ॥
vareṇa chandayām āsa sā ca vavre tato varam putram indravadhārthāya samartham amitaujasam //
स च तस्यै वरं प्रादाद् भार्यायै मुनिसत्तमः दत्त्वा च वरम् अव्यग्रः कश्यपस् ताम् उवाच ह ॥
sa ca tasyai varaṃ prādād bhāryāyai munisattamaḥ dattvā ca varam avyagraḥ kaśyapas tām uvāca ha //
शक्रं पुत्रो निहन्ता ते यदि गर्भं शरच्छतम् ॥
śakraṃ putro nihantā te yadi garbhaṃ śaracchatam //
समाहितातिप्रयता शुचिनी धारयिष्यसि ॥
samāhitātiprayatā śucinī dhārayiṣyasi //
इत्य् एवम् उक्त्वा तां देवीं स गतः कश्यपो मुनिः दधार सा च तं गर्भं सम्यक् छौचसमन्विता ॥
ity evam uktvā tāṃ devīṃ sa gataḥ kaśyapo muniḥ dadhāra sā ca taṃ garbhaṃ samyak chaucasamanvitā //
गर्भम् आत्मवधार्थाय ज्ञात्वा तं मघवान् अपि शुश्रूषुस् ताम् अथागच्छद् विनयाद् अमराधिपः ॥
garbham ātmavadhārthāya jñātvā taṃ maghavān api śuśrūṣus tām athāgacchad vinayād amarādhipaḥ //
तस्याश् चैवान्तरप्रेप्सुर् अतिष्ठत् पाकशासनः ऊने वर्षशते चास्या ददर्शान्तरम् आत्मवान् ॥
tasyāś caivāntaraprepsur atiṣṭhat pākaśāsanaḥ ūne varṣaśate cāsyā dadarśāntaram ātmavān //
अकृत्वा पादयोः शौचं दितिः शयनम् आविशत् निद्राम् आहारयाम् आस तस्याः कुक्षिं प्रविश्य सः ॥
akṛtvā pādayoḥ śaucaṃ ditiḥ śayanam āviśat nidrām āhārayām āsa tasyāḥ kukṣiṃ praviśya saḥ //
वज्रपाणिर् महागर्भं तं चिच्छेदाथ सप्तधा स पाट्यमानो वज्रेण प्ररुरोदातिदारुणम् ॥
vajrapāṇir mahāgarbhaṃ taṃ cicchedātha saptadhā sa pāṭyamāno vajreṇa prarurodātidāruṇam //
मा रोदीर् इति तं शक्रः पुनः पुनर् अभाषत सो ऽभवत् सप्तधा गर्भस् तम् इन्द्रः कुपितः पुनः ॥
mā rodīr iti taṃ śakraḥ punaḥ punar abhāṣata so 'bhavat saptadhā garbhas tam indraḥ kupitaḥ punaḥ //
एकैकं सप्तधा चक्रे वज्रेणारिविदारिणा मरुतो नाम देवास् ते बभूवुर् अतिवेगिनः ॥
ekaikaṃ saptadhā cakre vajreṇārividāriṇā maruto nāma devās te babhūvur ativeginaḥ //
यद् उक्तं वै मघवता तेनैव मरुतो ऽभवन् देवा एकोनपञ्चाशत् सहाया वज्रपाणिनः ॥
yad uktaṃ vai maghavatā tenaiva maruto 'bhavan devā ekonapañcāśat sahāyā vajrapāṇinaḥ //
[[इति श्रीविष्णुपुराणे प्रथमे ऽंश एकविंशो ऽध्यायः ]]
[[iti śrīviṣṇupurāṇe prathame 'ṃśa ekaviṃśo 'dhyāyaḥ ]]