अथ त्र्यधिकशततमो ऽध्यायः
atha tryadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ
जीर्णोद्धारः
jīrṇoddhāraḥ
ईश्वर उवाच
īśvara uvāca
जीर्णादीनाञ्च लिङ्गानामुद्धारं विधिना वदे
jīrṇādīnāñca liṅgānāmuddhāraṃ vidhinā vade
लक्ष्मोज्झितञ्च भग्नञ्च स्थूलं वज्रहतं तथा
lakṣmojjhitañca bhagnañca sthūlaṃ vajrahataṃ tathā
संपुटं स्फुटितं व्यङ्गं लिङ्गमित्येवमादिकं
saṃpuṭaṃ sphuṭitaṃ vyaṅgaṃ liṅgamityevamādikaṃ
इत्यादिदुष्टलिङ्गानां योज्या पिण्डी तथा वृषः
ityādiduṣṭaliṅgānāṃ yojyā piṇḍī tathā vṛṣaḥ
चालितञ्चलितं लिङ्गमत्यर्थं विषमस्थितं
cālitañcalitaṃ liṅgamatyarthaṃ viṣamasthitaṃ
दिड्मूढं पातितं लिङ्गं मध्यस्थं पतितं तथा
diḍmūḍhaṃ pātitaṃ liṅgaṃ madhyasthaṃ patitaṃ tathā
एवंविधञ्च संस्थाप्य निर्ब्रणञ्च भवेद्यदि
evaṃvidhañca saṃsthāpya nirbraṇañca bhavedyadi
नद्यादिकप्रवाहेन तदपाक्रियते यदि
nadyādikapravāhena tadapākriyate yadi
ततो ऽन्यत्रापि संस्थाप्य विधिदृष्टेन कर्मणा
tato 'nyatrāpi saṃsthāpya vidhidṛṣṭena karmaṇā
सुस्थितं दुस्थितं वापि शिवलिङ्गं न चालयेत्
susthitaṃ dusthitaṃ vāpi śivaliṅgaṃ na cālayet
शतेन स्थापनं कुर्यात् सहस्रेण तु चालनं
śatena sthāpanaṃ kuryāt sahasreṇa tu cālanaṃ
पूजादिभिश् च संयुक्तं जीर्णाद्यमपि सुस्थितं
pūjādibhiś ca saṃyuktaṃ jīrṇādyamapi susthitaṃ
याम्ये मण्डपमीशे वा प्रत्यग्द्वारैकतोरणं
yāmye maṇḍapamīśe vā pratyagdvāraikatoraṇaṃ
विधाय द्वारपूजादि स्थण्डिले मन्त्रपूजनं
vidhāya dvārapūjādi sthaṇḍile mantrapūjanaṃ
मन्त्रान् सन्तर्प्य सम्पूज्य वास्तुदेवातुं पूर्ववत्
mantrān santarpya sampūjya vāstudevātuṃ pūrvavat
दिग्बलिं च वहिर्दत्वा समाचम्य स्वयं गुरुः
digbaliṃ ca vahirdatvā samācamya svayaṃ guruḥ
ब्राह्मणान् भोजयित्वा तु शम्भुं विज्ञापयेत्ततः
brāhmaṇān bhojayitvā tu śambhuṃ vijñāpayettataḥ
दुष्टलिङ्गमिदं शंभोः शान्तिरुद्धारणस्य चेत्
duṣṭaliṅgamidaṃ śaṃbhoḥ śāntiruddhāraṇasya cet
रुसिस्तवादिविधिना अधितिष्ठस्व मां शिव
rusistavādividhinā adhitiṣṭhasva māṃ śiva
एवं विज्ञाप्य देवेशं शान्तिहोमं समाचरेत्
evaṃ vijñāpya deveśaṃ śāntihomaṃ samācaret
मध्वाज्यक्षीरदूर्वाभिर्मूलेनाष्टाधिकं शतं
madhvājyakṣīradūrvābhirmūlenāṣṭādhikaṃ śataṃ
ततो लिङ्गं च संस्थाप्य पूजयेत् स्थिण्डिले तथा
tato liṅgaṃ ca saṃsthāpya pūjayet sthiṇḍile tathā
ओं व्यापकेश्वरायेति नाट्यन्तं शिववादिना
oṃ vyāpakeśvarāyeti nāṭyantaṃ śivavādinā
ओं व्यापकं हृदयेश्वराय नमः । ओं व्यापकेश्वराय शिरसे नमः । इत्य् आद्यङ्गमन्त्राः
oṃ vyāpakaṃ hṛdayeśvarāya namaḥ / oṃ vyāpakeśvarāya śirase namaḥ / ity ādyaṅgamantrāḥ
ततस्तत्राश्रितं तत्त्वं श्रावयेदस्त्रमस्ततः
tatastatrāśritaṃ tattvaṃ śrāvayedastramastataḥ
सत्त्वः कोपीह यः कोपिलिङ्गमाश्रित्य तिष्ठति
sattvaḥ kopīha yaḥ kopiliṅgamāśritya tiṣṭhati
लिङ्गन्त्यक्त्वा शिवाज्ञाभिर्यत्रेष्टं तत्र गच्छतु
liṅgantyaktvā śivājñābhiryatreṣṭaṃ tatra gacchatu
विद्याविद्येश्वरैर् युक्तः स भवोत्र भविष्यति
vidyāvidyeśvarair yuktaḥ sa bhavotra bhaviṣyati
सहस्रं प्रतिभागे च ततः पाशुपताणुना
sahasraṃ pratibhāge ca tataḥ pāśupatāṇunā
हुत्वा शान्त्यम्बुना प्रोक्ष्य स्पृष्ट्वा कुशैर् जपेत्ततः
hutvā śāntyambunā prokṣya spṛṣṭvā kuśair japettataḥ
दत्वार्घं च विलोमेन तत्त्वतत्त्वाधिपांस् तथा
datvārghaṃ ca vilomena tattvatattvādhipāṃs tathā
अष्टमूर्तीश्वरान् लिङ्ग पिण्डिकासंस्थितान् गुरुः
aṣṭamūrtīśvarān liṅga piṇḍikāsaṃsthitān guruḥ
विसृज्य स्वर्णपाशेन वृषस्कन्धस्थया तथा
visṛjya svarṇapāśena vṛṣaskandhasthayā tathā
रज्वा वध्वा तया नीत्वा शिवमन्तं गृणन् जनैः
rajvā vadhvā tayā nītvā śivamantaṃ gṛṇan janaiḥ
तज्जले निक्षिपेन् मन्त्री पुष्ठ्यर्थं जुहुयाच्छतं
tajjale nikṣipen mantrī puṣṭhyarthaṃ juhuyācchataṃ
तृप्तये दिक्पतीनाञ्च वास्तुशुद्धौ शतं शतं
tṛptaye dikpatīnāñca vāstuśuddhau śataṃ śataṃ
रक्षां विधाय तद्धाम्नि महापाशुपता ततः
rakṣāṃ vidhāya taddhāmni mahāpāśupatā tataḥ
लिङ्गमन्यत्ततस्तत्र विधिवत् स्थापयेद् गुरुः
liṅgamanyattatastatra vidhivat sthāpayed guruḥ
असुरैर् मुनिभिर्गोत्रस्तन्त्रविद्भिः प्रतिष्ठितं
asurair munibhirgotrastantravidbhiḥ pratiṣṭhitaṃ
जीर्णं वाप्यथवा भग्नं विधिनापि नचालयेत्
jīrṇaṃ vāpyathavā bhagnaṃ vidhināpi nacālayet
एष एव विधिः कार्योजीर्णधामसमुद्धृतौ
eṣa eva vidhiḥ kāryojīrṇadhāmasamuddhṛtau
खड्गे मन्त्रगणं न्यस्य कारयेत् मन्दिरान्तरं
khaḍge mantragaṇaṃ nyasya kārayet mandirāntaraṃ
सङ्कोचे मरणं प्रोक्तं विस्तारो तु धनक्षयः
saṅkoce maraṇaṃ proktaṃ vistāro tu dhanakṣayaḥ
तद्द्रव्यं श्रेष्ठद्रव्यं वा तत् सकार्यं तत्प्रमाणकं
taddravyaṃ śreṣṭhadravyaṃ vā tat sakāryaṃ tatpramāṇakaṃ
इत्य् आग्नेये महपुराणे जीर्णोद्धारो नाम त्र्यधिकशततमो ऽध्यायः ॥
ity āgneye mahapurāṇe jīrṇoddhāro nāma tryadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ ||
