Chapter 106

नगरादिकवास्तुश् च वक्ष्ये राज्यादिवृद्धये

nagarādikavāstuś ca vakṣye rājyādivṛddhaye

योजनं योजनार्धं वा तदर्थं स्थानमाश्रयेत्

yojanaṃ yojanārdhaṃ vā tadarthaṃ sthānamāśrayet

अभ्यर्च्य वास्तु नगरं प्राकाराद्यन्तु कारयेत्

abhyarcya vāstu nagaraṃ prākārādyantu kārayet

ईशादित्रिंशत्पदके पूर्वद्वारं च सूर्यके

īśāditriṃśatpadake pūrvadvāraṃ ca sūryake

गन्धर्वाभ्यां दक्षिणे स्याद्वारुण्ये पश्चिमे तथा

gandharvābhyāṃ dakṣiṇe syādvāruṇye paścime tathā

सौम्यद्वारं सौम्यपदे कार्या हट्टास्तु विस्तराः

saumyadvāraṃ saumyapade kāryā haṭṭāstu vistarāḥ

येनेभादि सुखं गच्छेत् कुर्याद् द्वारं तु षट्करं

yenebhādi sukhaṃ gacchet kuryād dvāraṃ tu ṣaṭkaraṃ

छिन्नकर्णं विभिन्नञ्च चन्द्रार्धाभं पुरं न हि

chinnakarṇaṃ vibhinnañca candrārdhābhaṃ puraṃ na hi

वज्रसूचीमुखं नेष्टं सकृद् द्वित्रिसमागमं

vajrasūcīmukhaṃ neṣṭaṃ sakṛd dvitrisamāgamaṃ

चापाभं वज्रनागाभं पुरारम्भे हि शान्तिकृत्

cāpābhaṃ vajranāgābhaṃ purārambhe hi śāntikṛt

प्रार्च्य विष्णु हरार्कादीन्नत्वा दद्याद् बलिं बली

prārcya viṣṇu harārkādīnnatvā dadyād baliṃ balī

आग्नेये स्वर्णकर्मारान् पुरस्य विनिवेशयेत्

āgneye svarṇakarmārān purasya viniveśayet

दक्षिणे नृत्यवृत्तीनां वेश्यास्त्रीणां गृहाणि च

dakṣiṇe nṛtyavṛttīnāṃ veśyāstrīṇāṃ gṛhāṇi ca

नटानाञ्चक्रिकादीनां कैवर्तादेश् च नैरृते

naṭānāñcakrikādīnāṃ kaivartādeś ca nairṛte

रथानामायुधानाञ्च कृपाणाञ्च वारुणे

rathānāmāyudhānāñca kṛpāṇāñca vāruṇe

शौण्डिकाः कर्माधिकृता वायव्ये परिकर्मणः

śauṇḍikāḥ karmādhikṛtā vāyavye parikarmaṇaḥ

ब्राह्मणा यतयः सिद्धाः पुण्यवन्तश् च चोत्तरे

brāhmaṇā yatayaḥ siddhāḥ puṇyavantaś ca cottare

फलाद्यादिविक्रयिण ईशाने च वणिग्जनाः

phalādyādivikrayiṇa īśāne ca vaṇigjanāḥ

पूर्वतश् च बलाध्यक्षा आग्नेये विविधं बलं

pūrvataś ca balādhyakṣā āgneye vividhaṃ balaṃ

स्त्रीणामादेशिनो दक्षे काण्डारान्नैरृते न्यसेत्

strīṇāmādeśino dakṣe kāṇḍārānnairṛte nyaset

पश्चिमे च महामात्यान् कोषपालांश् च कारुकान्

paścime ca mahāmātyān koṣapālāṃś ca kārukān

उत्तरे दण्डनाथांश् च नायकद्विजसङ्कुलान्

uttare daṇḍanāthāṃś ca nāyakadvijasaṅkulān

पूर्वतः क्षत्रियान् दक्षे वैश्याञ्छून्द्रांश् च पश्चिमे

pūrvataḥ kṣatriyān dakṣe vaiśyāñchūndrāṃś ca paścime

दिक्षु वैद्यान् वाजिनश् च बलानि च चतुर्दिशं

dikṣu vaidyān vājinaś ca balāni ca caturdiśaṃ

पूर्वेण चरलिङ्ग्यादीञ्छ्मशानादीनि दक्षिणे

pūrveṇa caraliṅgyādīñchmaśānādīni dakṣiṇe

पश्चिमे गोधनाद्यञ्च कृषिकर्तॄंस्तथोत्तरे

paścime godhanādyañca kṛṣikartṝṃstathottare

न्यसेन्म्लेच्छांश् च कोणेषु ग्रामादिषु तथा स्मृतिं

nyasenmlecchāṃś ca koṇeṣu grāmādiṣu tathā smṛtiṃ

श्रियं वैश्रवणं द्वारि पूर्वे तौ पश्यतां श्रियं

śriyaṃ vaiśravaṇaṃ dvāri pūrve tau paśyatāṃ śriyaṃ

देवादीनां पश्चिमतः पूर्वास्यानि गृहाणि हि

devādīnāṃ paścimataḥ pūrvāsyāni gṛhāṇi hi

पूर्वतः पश्चिमास्यानि दक्षिणे चोत्तराननान्

pūrvataḥ paścimāsyāni dakṣiṇe cottarānanān

नाकेशविष्ण्वादिधामानि रक्षार्थं नगरस्य च

nākeśaviṣṇvādidhāmāni rakṣārthaṃ nagarasya ca

निर्दैवतन्तु नगरग्रामदुर्गगृहादिकं

nirdaivatantu nagaragrāmadurgagṛhādikaṃ

भुज्यते तत् पिशाचाद्यै रोगाद्यैः परिभूयते

bhujyate tat piśācādyai rogādyaiḥ paribhūyate

नगरादि सदैवं हि जयदं भुक्तिमुक्तिदं

nagarādi sadaivaṃ hi jayadaṃ bhuktimuktidaṃ

पूर्वायां श्रीगृहं प्रोक्तमाग्नेय्यां वै महानसं

pūrvāyāṃ śrīgṛhaṃ proktamāgneyyāṃ vai mahānasaṃ

शनयं दक्षिणस्यान्तु नैरृत्यामायुधाश्रयं

śanayaṃ dakṣiṇasyāntu nairṛtyāmāyudhāśrayaṃ

भोजनं पश्चिमायान्तु वायव्यां धान्यसङ्ग्रहः

bhojanaṃ paścimāyāntu vāyavyāṃ dhānyasaṅgrahaḥ

उत्तरे द्रव्यसंस्थानमैशान्यां देवतागृहं

uttare dravyasaṃsthānamaiśānyāṃ devatāgṛhaṃ

चतुःशालं त्रिशालं वा द्विशालं चैकशालकं

catuḥśālaṃ triśālaṃ vā dviśālaṃ caikaśālakaṃ

चतुःशालगृहाणान्तु शालालिन्दकभेदतः

catuḥśālagṛhāṇāntu śālālindakabhedataḥ

शतद्वयन्तु जायन्ते पञ्चाशत् पञ्च तेष्वपि

śatadvayantu jāyante pañcāśat pañca teṣvapi

त्रिशालानि तु चत्वारि द्विशालानि तु पञ्चधा

triśālāni tu catvāri dviśālāni tu pañcadhā

एकशालानि चत्वारि एकालिन्दानि वच्मि च

ekaśālāni catvāri ekālindāni vacmi ca

अष्टाविंशदलिन्दानि गृहाणि नगराणि च

aṣṭāviṃśadalindāni gṛhāṇi nagarāṇi ca

चतुर्भिः सप्रभिश् चैव पञ्चपञ्चाशदेव तु

caturbhiḥ saprabhiś caiva pañcapañcāśadeva tu

षडलिन्दानि विंशैव अष्टाभिर्विंश एव हि

ṣaḍalindāni viṃśaiva aṣṭābhirviṃśa eva hi

अष्टालिन्दं भवेदेवं नगरादौ गृहाणि हि

aṣṭālindaṃ bhavedevaṃ nagarādau gṛhāṇi hi