अथ त्रिपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः
atha tripañcāśadadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ
ब्रह्मचर्याश्रमधर्मः
brahmacaryāśramadharmaḥ
पुष्कर उवाच
puṣkara uvāca
धर्ममाश्रमिणां वक्ष्ये भुक्तिमुक्तिप्रदं शृणु
dharmamāśramiṇāṃ vakṣye bhuktimuktipradaṃ śṛṇu
षोडशर्तुनिशा स्त्रीणामाद्यस्तिस्रस्तु गर्हिताः
ṣoḍaśartuniśā strīṇāmādyastisrastu garhitāḥ
व्रजेद्युग्मासु पुत्रार्थी कर्माधानिकमिष्यते
vrajedyugmāsu putrārthī karmādhānikamiṣyate
गर्भस्य स्पष्टताज्ञाने सवनं स्पन्दनात् पुरा
garbhasya spaṣṭatājñāne savanaṃ spandanāt purā
षष्ठे ऽष्टमे वा सीमन्तं पुत्रीयं नामभं शुभं
ṣaṣṭhe 'ṣṭame vā sīmantaṃ putrīyaṃ nāmabhaṃ śubhaṃ
अच्छिन्ननाड्यां कर्तव्यं जातकर्म विचक्षणैः
acchinnanāḍyāṃ kartavyaṃ jātakarma vicakṣaṇaiḥ
अशौचे तु व्यतिक्रान्ते नामकर्म विधीयते
aśauce tu vyatikrānte nāmakarma vidhīyate
शर्मान्तं ब्राह्मस्योक्तं वर्मान्तं क्षत्रियस्य तु
śarmāntaṃ brāhmasyoktaṃ varmāntaṃ kṣatriyasya tu
गुप्तदासात्मकं नाम प्रशस्तं वैश्यशूद्रयोः
guptadāsātmakaṃ nāma praśastaṃ vaiśyaśūdrayoḥ
शर्मान्तं ब्रह्मणस्योक्तं वर्मान्तं क्षत्रियस्य च
śarmāntaṃ brahmaṇasyoktaṃ varmāntaṃ kṣatriyasya ca
गुप्तदासात्मकं नाम प्रशस्तं वैश्यशूद्रयोः
guptadāsātmakaṃ nāma praśastaṃ vaiśyaśūdrayoḥ
बालं निवेदयेद्भर्त्रे तव पुत्रो ऽयमित्युत
bālaṃ nivedayedbhartre tava putro 'yamityuta
यथाकुलन्तु चूडाकृद् ब्राह्मणस्योपनायनं
yathākulantu cūḍākṛd brāhmaṇasyopanāyanaṃ
गर्भाष्टमे ऽष्टमे वाब्दे गर्भादेकादशे नृपे
garbhāṣṭame 'ṣṭame vābde garbhādekādaśe nṛpe
गर्भात्तु द्वादशे वैश्ये षोडशाब्दादितो न हि
garbhāttu dvādaśe vaiśye ṣoḍaśābdādito na hi
मुञ्जानां वल्कलानान्तु क्रमान्मौज्ज्याः प्रकीर्तिताः
muñjānāṃ valkalānāntu kramānmaujjyāḥ prakīrtitāḥ
मार्गवैयाध्रवास्तानि चर्माणि व्रतचारिणां
mārgavaiyādhravāstāni carmāṇi vratacāriṇāṃ
पर्णपिप्पलविल्वानां क्रमाद्दण्डाः प्रकीर्तिताः
parṇapippalavilvānāṃ kramāddaṇḍāḥ prakīrtitāḥ
केशदेशललाटास्यतुल्याः प्रोक्ताः क्रमेण तु
keśadeśalalāṭāsyatulyāḥ proktāḥ krameṇa tu
अवक्राः सत्वचः सर्वे नाविप्लुष्टास्तु दण्डकाः
avakrāḥ satvacaḥ sarve nāvipluṣṭāstu daṇḍakāḥ
वासोपवीते कार्पासक्षौमोर्णानां यथाक्रमं
vāsopavīte kārpāsakṣaumorṇānāṃ yathākramaṃ
आदिमध्यावसानेषु भवच्छब्दोपलक्षितं
ādimadhyāvasāneṣu bhavacchabdopalakṣitaṃ
प्रथमं तत्र भ्हिक्षेत यत्र भिक्षा ध्रुवं भवेत्
prathamaṃ tatra bhhikṣeta yatra bhikṣā dhruvaṃ bhavet
स्त्रीणाममन्त्रतस्तानि विवाहस्तु समन्त्रकः
strīṇāmamantratastāni vivāhastu samantrakaḥ
उपनीय गुरुः शिष्यं सिक्षयेच्छौचमादितः
upanīya guruḥ śiṣyaṃ sikṣayecchaucamāditaḥ
आचारमग्निकार्यं च सन्ध्योपासनमेव च
ācāramagnikāryaṃ ca sandhyopāsanameva ca
आयुष्यं प्राङ्मुखो भुङ्क्ते यशस्यं दक्षिणामुखः
āyuṣyaṃ prāṅmukho bhuṅkte yaśasyaṃ dakṣiṇāmukhaḥ
श्रियं प्रत्यङ्मुखी भुङ्क्ते ऋतं भुङ्क्ते उदङ्मुखः
śriyaṃ pratyaṅmukhī bhuṅkte ṛtaṃ bhuṅkte udaṅmukhaḥ
सायं प्रातश् च जुहुयान् नामेध्यं व्यस्तहस्तकं
sāyaṃ prātaś ca juhuyān nāmedhyaṃ vyastahastakaṃ
मधु मांस जनैः सार्धं गीतं नृत्यञ्च वै त्यजेत्
madhu māṃsa janaiḥ sārdhaṃ gītaṃ nṛtyañca vai tyajet
हिंसाम्परापवादं च अश्लीलं च विशेषतः
hiṃsāmparāpavādaṃ ca aślīlaṃ ca viśeṣataḥ
दण्डादि धारयेन्नष्टमप्सु क्षिप्त्वान्यधारणं
daṇḍādi dhārayennaṣṭamapsu kṣiptvānyadhāraṇaṃ
वेदस्वीकरणं कृत्वा स्रायाद्वै दत्तदक्षिणः
vedasvīkaraṇaṃ kṛtvā srāyādvai dattadakṣiṇaḥ
17च्द् ।. नैष्ठिको ब्रह्मचारी वा देहान्तं निवसेद्गुरौ ॥AP_153.0
17cd /. naiṣṭhiko brahmacārī vā dehāntaṃ nivasedgurau //AP_153.0
इत्य् आग्नेये महापुराणे ब्रह्मचर्याश्रमो नाम त्रिपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः ॥
ity āgneye mahāpurāṇe brahmacaryāśramo nāma tripañcāśadadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ ||
