67 ॥ इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे अष्टाविंशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः प्राप्य वाराणसीं दिव्यां कृष्णद्वैपायनो मुनिः । किमकार्षोन्महाबुद्धिः श्रोतुं कौतूहलं हि नः
67 // iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge aṣṭāviṃśo 'dhyāyaḥ ṛṣaya ūcuḥ prāpya vārāṇasīṃ divyāṃ kṛṣṇadvaipāyano muniḥ / kimakārṣonmahābuddhiḥ śrotuṃ kautūhalaṃ hi naḥ
1 ॥ सूत उवाच प्राप्य वाराणसी दिव्यामुपस्पृश्य महामुनिः । पूजयामास जाह्नव्यां देवं विश्वेश्वरं शिवम्
1 // sūta uvāca prāpya vārāṇasī divyāmupaspṛśya mahāmuniḥ / pūjayāmāsa jāhnavyāṃ devaṃ viśveśvaraṃ śivam
2 ॥ तमागतं पुनिं दृष्ट्वा तत्र ये निवसन्ति वै । पूजयाञ्चक्रिरे व्यासं मुनयो मुनिपुङ्गवम्
2 // tamāgataṃ puniṃ dṛṣṭvā tatra ye nivasanti vai / pūjayāñcakrire vyāsaṃ munayo munipuṅgavam
3 ॥ पप्रच्छुः प्रणताः सर्वे कथाः पापविनाशनीः । महादेवाश्रयाः पुण्या मोक्षधर्मान् सनातनान्
3 // papracchuḥ praṇatāḥ sarve kathāḥ pāpavināśanīḥ / mahādevāśrayāḥ puṇyā mokṣadharmān sanātanān
4 ॥ स चापि कथयामास सर्वज्ञो भगवानृषिः । माहात्म्यं देवदेवस्य धर्मान् वेदनिदर्शितान्
4 // sa cāpi kathayāmāsa sarvajño bhagavānṛṣiḥ / māhātmyaṃ devadevasya dharmān vedanidarśitān
5 ॥ तेषां मध्ये मुनीन्द्राणां व्यासशिष्यो महामुनिः । पृष्टवान् जैमिनिर्व्यासं गूढमर्थं सनातनम्
5 // teṣāṃ madhye munīndrāṇāṃ vyāsaśiṣyo mahāmuniḥ / pṛṣṭavān jaiminirvyāsaṃ gūḍhamarthaṃ sanātanam
6 ॥ जैमिनिरुवाच भगवन् संशयं त्वेकं छेत्तुमर्हसि तत्त्वतः । न विद्यते ह्यविदितं भवता परमर्षिणा
6 // jaiminiruvāca bhagavan saṃśayaṃ tvekaṃ chettumarhasi tattvataḥ / na vidyate hyaviditaṃ bhavatā paramarṣiṇā
7 ॥ केचिद् ध्यानं प्रशंसन्ति धर्ममेवापरे जनाः । अन्ये सांख्यं तथा योगं तपस्त्वन्ये महर्षयः
7 // kecid dhyānaṃ praśaṃsanti dharmamevāpare janāḥ / anye sāṃkhyaṃ tathā yogaṃ tapastvanye maharṣayaḥ
8 ॥ ब्रह्मचर्यमथो मौनमन्ये प्राहर्महर्षयः । अहिंसां सत्यमप्यन्ये संन्यासमपरे विदुः
8 // brahmacaryamatho maunamanye prāharmaharṣayaḥ / ahiṃsāṃ satyamapyanye saṃnyāsamapare viduḥ
9 ॥ केचिद् दयां प्रशंसन्ति दानमध्ययनं तथा । तीर्थयात्रां तथा केचिदन्ये चेन्द्रियनिग्रहम्
9 // kecid dayāṃ praśaṃsanti dānamadhyayanaṃ tathā / tīrthayātrāṃ tathā kecidanye cendriyanigraham
10 ॥ किमेतेषां भवेज्ज्यायः प्रब्रूहि मुनिपुङ्गव । यदि वा विद्यते ऽप्यन्यद् गुह्यं तद्वक्तुमर्हसि
10 // kimeteṣāṃ bhavejjyāyaḥ prabrūhi munipuṅgava / yadi vā vidyate 'pyanyad guhyaṃ tadvaktumarhasi
11 ॥ श्रुत्वा स जैमिनेर्वाक्यं कृष्णद्वैपायनो मुनिः । प्राह गम्भीरया वाचा प्रणम्य वृषकेतनम्
11 // śrutvā sa jaiminervākyaṃ kṛṣṇadvaipāyano muniḥ / prāha gambhīrayā vācā praṇamya vṛṣaketanam
12 ॥ साधु साधु महाभाग यत्पृष्टं भवता मुने । वक्ष्ये गुह्यतमाद् गुह्यं श्रुण्वन्त्वन्ये महर्षयः
12 // sādhu sādhu mahābhāga yatpṛṣṭaṃ bhavatā mune / vakṣye guhyatamād guhyaṃ śruṇvantvanye maharṣayaḥ
13 ॥ ईश्वरेण पुरा प्रोक्तं ज्ञानमेतत् सनातनम् । गूढमप्राज्ञविद्विष्टं सेवितं सूक्ष्मदर्शिभिः
13 // īśvareṇa purā proktaṃ jñānametat sanātanam / gūḍhamaprājñavidviṣṭaṃ sevitaṃ sūkṣmadarśibhiḥ
14 ॥ नाश्रद्दधाने दातव्यं नाभक्ते परमेष्ठिनः । न वेदविद्विषु शुभं ज्ञाननानां ज्ञानमुत्तमम्
14 // nāśraddadhāne dātavyaṃ nābhakte parameṣṭhinaḥ / na vedavidviṣu śubhaṃ jñānanānāṃ jñānamuttamam
15 ॥ मेरुशृङ्गे पुरा देवमीशानं त्रिपुरद्विषम् । देवासनगता देवी महादेवमपृच्छत
15 // meruśṛṅge purā devamīśānaṃ tripuradviṣam / devāsanagatā devī mahādevamapṛcchata
16 ॥ देव्युवाच देवदेव महादेव भक्तानामार्तिनाशन । कथं त्वां पुरुषो देवमचिरादेव पश्यति
16 // devyuvāca devadeva mahādeva bhaktānāmārtināśana / kathaṃ tvāṃ puruṣo devamacirādeva paśyati
17 ॥ सांख्ययोगस्तथा ध्यानं कर्मयोगो ऽथ वैदिकः । आयासबहुला लोके यानि चान्यानि शङ्कर
17 // sāṃkhyayogastathā dhyānaṃ karmayogo 'tha vaidikaḥ / āyāsabahulā loke yāni cānyāni śaṅkara
18 ॥ येन विब्रान्तचित्तानां योगिनां कर्मिणामपि । दृश्यो हि भगवान् सूक्ष्मः सर्वेषामथ देहिनाम्
18 // yena vibrāntacittānāṃ yogināṃ karmiṇāmapi / dṛśyo hi bhagavān sūkṣmaḥ sarveṣāmatha dehinām
19 ॥ एतद् गुह्यतमं ज्ञानं गूढं ब्रह्मादिसेवितम । हिताय सर्वभक्तानां ब्रूहि कामाङ्गनाशन
19 // etad guhyatamaṃ jñānaṃ gūḍhaṃ brahmādisevitama / hitāya sarvabhaktānāṃ brūhi kāmāṅganāśana
20 ॥ ईश्वर उवाच अवाच्यमेतद् विज्ञानं ज्ञानमज्ञैर्बहिष्कृतम् । वक्ष्ये तव यथा तत्त्वं यदुक्तं परमर्षिभिः
20 // īśvara uvāca avācyametad vijñānaṃ jñānamajñairbahiṣkṛtam / vakṣye tava yathā tattvaṃ yaduktaṃ paramarṣibhiḥ
21 ॥ परं गुह्यतमं क्षेत्रं मम वाराणसी पुरी । सर्वेषामेव भूतानां संसारार्णवतारिणी
21 // paraṃ guhyatamaṃ kṣetraṃ mama vārāṇasī purī / sarveṣāmeva bhūtānāṃ saṃsārārṇavatāriṇī
22 ॥ तत्र भक्ता महादेवि मदीयं व्रतमास्थिताः । निवसन्ति महात्मानः परं नियममास्थिताः
22 // tatra bhaktā mahādevi madīyaṃ vratamāsthitāḥ / nivasanti mahātmānaḥ paraṃ niyamamāsthitāḥ
23 ॥ उत्तमं सर्वतीर्थानां स्थानानामुत्तमं च तत् । ज्ञानानामुत्तमं ज्ञानमविमुक्तं परं मम
23 // uttamaṃ sarvatīrthānāṃ sthānānāmuttamaṃ ca tat / jñānānāmuttamaṃ jñānamavimuktaṃ paraṃ mama
24 ॥ स्थानान्तरं पवित्राणि तीर्थान्यायतनानि च । श्मशानसंस्थितान्येव दिव्यभूमिगतानि च
24 // sthānāntaraṃ pavitrāṇi tīrthānyāyatanāni ca / śmaśānasaṃsthitānyeva divyabhūmigatāni ca
25 ॥ भूर्लोके नैव संलग्नमन्तरिक्षे ममालयम् । अयुक्तास्तन्न पश्यन्ति युक्ताः पश्यन्ति चेतसा
25 // bhūrloke naiva saṃlagnamantarikṣe mamālayam / ayuktāstanna paśyanti yuktāḥ paśyanti cetasā
26 ॥ श्मसानमेतद् विख्यातमविमुक्तमिति श्रुतम् । कालो भूत्वा जगदिदं संहराम्यत्र सुन्दरि
26 // śmasānametad vikhyātamavimuktamiti śrutam / kālo bhūtvā jagadidaṃ saṃharāmyatra sundari
27 ॥ देवीदं सर्वगुह्यानां स्थानं प्रियतमं मम । मद्भक्तास्तत्र गच्छन्ति मामेव प्रविशन्ति ते
27 // devīdaṃ sarvaguhyānāṃ sthānaṃ priyatamaṃ mama / madbhaktāstatra gacchanti māmeva praviśanti te
28 ॥ दत्तं जप्तं हुतं चेष्टं तपस्तप्तं कृतं च यत् । ध्यानमध्ययनं ज्ञानं सर्वं तत्राक्षयं भवेत्
28 // dattaṃ japtaṃ hutaṃ ceṣṭaṃ tapastaptaṃ kṛtaṃ ca yat / dhyānamadhyayanaṃ jñānaṃ sarvaṃ tatrākṣayaṃ bhavet
29 ॥ जन्मान्तरसहस्त्रेषु यत्पापं पूर्वसंचितम् । अविमुक्तं प्रविष्टस्य तत्सर्वं व्रजति क्षयम्
29 // janmāntarasahastreṣu yatpāpaṃ pūrvasaṃcitam / avimuktaṃ praviṣṭasya tatsarvaṃ vrajati kṣayam
30 ॥ ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा ये वर्णसंकराः । स्त्रियो म्लेच्छाश्च ये चान्ये संकीर्णाः पापयोनयः
30 // brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrā ye varṇasaṃkarāḥ / striyo mlecchāśca ye cānye saṃkīrṇāḥ pāpayonayaḥ
31 ॥ कोटाः पिपीलिकाश्चैव ये चान्ये मृगपक्षिणः । कालेन निधनं प्राप्ता अविमुक्ते वरानने
31 // koṭāḥ pipīlikāścaiva ye cānye mṛgapakṣiṇaḥ / kālena nidhanaṃ prāptā avimukte varānane
32 ॥ चन्द्रार्धमौलयस्त्र्यक्षा महावृषभवाहनाः । शिवे मम पुरे देवि जायन्ते तत्र मानवाः
32 // candrārdhamaulayastryakṣā mahāvṛṣabhavāhanāḥ / śive mama pure devi jāyante tatra mānavāḥ
33 ॥ नाविमुक्ते मृतः कश्चिन्नरकं याति किल्बिषी । ईश्वरानुगृहीता हि सर्वे यान्ति परां गतिम्
33 // nāvimukte mṛtaḥ kaścinnarakaṃ yāti kilbiṣī / īśvarānugṛhītā hi sarve yānti parāṃ gatim
34 ॥ मोक्षं सुदुर्लभं मत्वा संसारं चातिभीषणम् । अश्मना चरणौ हत्वा वाराणस्यां वसेन्नरः
34 // mokṣaṃ sudurlabhaṃ matvā saṃsāraṃ cātibhīṣaṇam / aśmanā caraṇau hatvā vārāṇasyāṃ vasennaraḥ
35 ॥ दुर्लभा तपसा चापि पूतस्य परमेश्वरि । यत्र तत्र विपन्नस्य गतिः संसारमोक्षणी
35 // durlabhā tapasā cāpi pūtasya parameśvari / yatra tatra vipannasya gatiḥ saṃsāramokṣaṇī
36 ॥ प्रसादाज्जायते ह्येतन्मम शैलेन्द्रनन्दिनि । अप्रबुद्धा न पश्यन्ति मम मायाविमोहिताः
36 // prasādājjāyate hyetanmama śailendranandini / aprabuddhā na paśyanti mama māyāvimohitāḥ
37 ॥ अविमुक्तं न सेवन्ति मूढा ये तमसावृताः । विण्मूत्ररेतसां मध्ये ते वसन्ति पुनः पुनः
37 // avimuktaṃ na sevanti mūḍhā ye tamasāvṛtāḥ / viṇmūtraretasāṃ madhye te vasanti punaḥ punaḥ
38 ॥ हन्यमानो ऽपि यो विद्वान् वसेद् विघ्नशतैरपि । स याति परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति
38 // hanyamāno 'pi yo vidvān vased vighnaśatairapi / sa yāti paramaṃ sthānaṃ yatra gatvā na śocati
39 ॥ जन्ममृत्युजरामुक्तं परं याति शिवालयम् । अपुनर्मरणानां हि सा गतिर्मोक्षकाङ्क्षिणाम् । यां प्राप्य कृतकृत्यः स्यादिति मन्यन्ति पण्डताः
39 // janmamṛtyujarāmuktaṃ paraṃ yāti śivālayam / apunarmaraṇānāṃ hi sā gatirmokṣakāṅkṣiṇām / yāṃ prāpya kṛtakṛtyaḥ syāditi manyanti paṇḍatāḥ
40 ॥ न दानैर्न तपोभिश्च न यज्ञैर्नापि विद्यया । प्राप्यते गतिरुत्कृष्टा याविमुक्ते तु लभ्यते
40 // na dānairna tapobhiśca na yajñairnāpi vidyayā / prāpyate gatirutkṛṣṭā yāvimukte tu labhyate
41 ॥ नानावर्णा विवर्णाश्च चण्डालाद्या जुगुप्सिताः । किल्बिषैः पूर्णदेहा ये विशिष्टैः पातकैस्तथा । भेषजं परमं तेषामविमुक्तं विदुर्बुधाः
41 // nānāvarṇā vivarṇāśca caṇḍālādyā jugupsitāḥ / kilbiṣaiḥ pūrṇadehā ye viśiṣṭaiḥ pātakaistathā / bheṣajaṃ paramaṃ teṣāmavimuktaṃ vidurbudhāḥ
42 ॥ अविमुक्तं परं ज्ञानमविमुक्तं परं पदम् । अविमुक्तं परं तत्त्वमविमुक्तं परं शिवम्
42 // avimuktaṃ paraṃ jñānamavimuktaṃ paraṃ padam / avimuktaṃ paraṃ tattvamavimuktaṃ paraṃ śivam
43 ॥ कृत्वा वै नैष्ठिकीं दीक्षामविमुक्ते वसन्ति ये । तेषां तत्परमं ज्ञानं ददाम्यन्ते परं पदम्
43 // kṛtvā vai naiṣṭhikīṃ dīkṣāmavimukte vasanti ye / teṣāṃ tatparamaṃ jñānaṃ dadāmyante paraṃ padam
44 ॥ प्रायागं नैमिषं पुण्यं श्रीशैलो ऽथ महालयः । केदारं भद्रकर्णं च गया पुष्करमेव च
44 // prāyāgaṃ naimiṣaṃ puṇyaṃ śrīśailo 'tha mahālayaḥ / kedāraṃ bhadrakarṇaṃ ca gayā puṣkarameva ca
45 ॥ कुरुक्षेत्रं रुद्रकोटिर्नर्मदाम्रातकेश्वरम् । शालिग्रामं च कुब्जाम्रं कोकामुखमनुत्तमम् । प्रभासं विजयेशानं गोकर्णं भद्रकर्णकम्
45 // kurukṣetraṃ rudrakoṭirnarmadāmrātakeśvaram / śāligrāmaṃ ca kubjāmraṃ kokāmukhamanuttamam / prabhāsaṃ vijayeśānaṃ gokarṇaṃ bhadrakarṇakam
46 ॥ एतानि पुण्यस्थानानि त्रैलोक्ये विश्रुतानि ह । न यास्यन्ति परं मोक्षं वाराणस्यां यथा मृताः
46 // etāni puṇyasthānāni trailokye viśrutāni ha / na yāsyanti paraṃ mokṣaṃ vārāṇasyāṃ yathā mṛtāḥ
47 ॥ वाराणस्यां विशेषेण गङ्गा त्रिपथगामिनी । प्रविष्टा नाशयेत् पापं जन्मान्तरशतैः कृतम्
47 // vārāṇasyāṃ viśeṣeṇa gaṅgā tripathagāminī / praviṣṭā nāśayet pāpaṃ janmāntaraśataiḥ kṛtam
48 ॥ अन्यत्र सुलभा गङ्गा श्राद्धं दानं तपो जपः । व्रतानि सर्वमेवैतद् वाराणस्यां सुदुर्लभम्
48 // anyatra sulabhā gaṅgā śrāddhaṃ dānaṃ tapo japaḥ / vratāni sarvamevaitad vārāṇasyāṃ sudurlabham
49 ॥ यजेत जुहुयान्नित्यं ददात्यर्चयते ऽमरान् । वायुभक्षश्च सततं वाराणस्यां स्तितो नरः
49 // yajeta juhuyānnityaṃ dadātyarcayate 'marān / vāyubhakṣaśca satataṃ vārāṇasyāṃ stito naraḥ
50 ॥ यदि पापो यदि शठो यदि वाधार्मिको नरः । वाराणसीं समासाद्य पुनाति सकलं नरः
50 // yadi pāpo yadi śaṭho yadi vādhārmiko naraḥ / vārāṇasīṃ samāsādya punāti sakalaṃ naraḥ
51 ॥ वाराणस्यां महादेवं येर्ऽचयन्ति स्तुवन्ति वै । सर्वपापविनिर्मुक्तास्ते विज्ञेया गणेश्वराः
51 // vārāṇasyāṃ mahādevaṃ yer'cayanti stuvanti vai / sarvapāpavinirmuktāste vijñeyā gaṇeśvarāḥ
52 ॥ अन्यत्र योगज्ञानाभ्यां संन्यासादथवान्यतः । प्राप्यते तत् परं स्थानं सहस्त्रेणैव जन्मना
52 // anyatra yogajñānābhyāṃ saṃnyāsādathavānyataḥ / prāpyate tat paraṃ sthānaṃ sahastreṇaiva janmanā
53 ॥ ये भक्ता देवदेवेशे वाराणस्यां वसन्ति वै । ते विन्दन्ति परं मोक्षमेकेनैव तु जन्मना
53 // ye bhaktā devadeveśe vārāṇasyāṃ vasanti vai / te vindanti paraṃ mokṣamekenaiva tu janmanā
54 ॥ यत्र योगस्तथा ज्ञानं मुक्तिरेकेन जन्मना । अविमुक्तं समासाद्य नान्यद् गच्छेत् तपोवनम्
54 // yatra yogastathā jñānaṃ muktirekena janmanā / avimuktaṃ samāsādya nānyad gacchet tapovanam
55 ॥ यतो मया न मुक्तं तदविमुक्तं ततः स्मृतम् । तदेव गुह्यं गुह्यानामेतद् विज्ञाय मुच्यते
55 // yato mayā na muktaṃ tadavimuktaṃ tataḥ smṛtam / tadeva guhyaṃ guhyānāmetad vijñāya mucyate
56 ॥ ज्ञानाज्ञानाभिनिष्ठानां परमानन्दमिच्छताम् । या गतिर्विहिता सुभ्रु साविमुक्ते मृतस्य तु
56 // jñānājñānābhiniṣṭhānāṃ paramānandamicchatām / yā gatirvihitā subhru sāvimukte mṛtasya tu
57 ॥ यानि चैवाविमुक्तस्य देहे तूक्तानि कृत्स्नशः । पुरी वाराणसी तेभ्यः स्थानेभ्यो ह्यधिकाशुभा
57 // yāni caivāvimuktasya dehe tūktāni kṛtsnaśaḥ / purī vārāṇasī tebhyaḥ sthānebhyo hyadhikāśubhā
58 ॥ यत्र साक्षान्महादेवो देहान्ते स्वयमीश्वरः । व्याचष्टे तारकं ब्रह्म तत्रैव ह्यविमुक्तकम्
58 // yatra sākṣānmahādevo dehānte svayamīśvaraḥ / vyācaṣṭe tārakaṃ brahma tatraiva hyavimuktakam
59 ॥ यत् तत् परतरं तत्त्वमविमुक्तमिति श्रुतम् । एकेन जन्मना देवि वाराणस्यां तदाप्नुयात्
59 // yat tat parataraṃ tattvamavimuktamiti śrutam / ekena janmanā devi vārāṇasyāṃ tadāpnuyāt
60 ॥ भ्रूमध्ये नाभिमध्ये च हृदये चैव मूर्धनि । यथाविमुक्तादित्ये वाराणस्यां व्यवस्थितम्
60 // bhrūmadhye nābhimadhye ca hṛdaye caiva mūrdhani / yathāvimuktāditye vārāṇasyāṃ vyavasthitam
61 ॥ वरणायास्तथा चास्या मध्ये वाराणसी पुरी । तत्रैव संस्थितं तत्त्वं नित्यमेवाविमुक्तकम्
61 // varaṇāyāstathā cāsyā madhye vārāṇasī purī / tatraiva saṃsthitaṃ tattvaṃ nityamevāvimuktakam
62 ॥ वाराणस्याः परं स्थानं न भूतं न भविष्यति । यत्र नारायणो देवो महादेवो दिवेश्वरः
62 // vārāṇasyāḥ paraṃ sthānaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati / yatra nārāyaṇo devo mahādevo diveśvaraḥ
63 ॥ तत्र देवाः सगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः । उपासते मां सततं देवदेवं पितामहम्
63 // tatra devāḥ sagandharvāḥ sayakṣoragarākṣasāḥ / upāsate māṃ satataṃ devadevaṃ pitāmaham
64 ॥ महापातकिनो ये च ये तेभ्यः पापकृत्तमाः । वाराणसीं समासाद्य ते यान्ति परमां गतिम्
64 // mahāpātakino ye ca ye tebhyaḥ pāpakṛttamāḥ / vārāṇasīṃ samāsādya te yānti paramāṃ gatim
65 ॥ तस्मान्मुमुक्षुर्नियतो वसेद् वै मरणान्तिकम् । वाराणस्यां महादेवाज्ज्ञानं लब्ध्वा विमुच्यते
65 // tasmānmumukṣurniyato vased vai maraṇāntikam / vārāṇasyāṃ mahādevājjñānaṃ labdhvā vimucyate
66 ॥ किन्तु विघ्ना भविष्यन्ति पापोपहतचेतसः । ततो नैव चरेत् पापं कायेन मनसा गिरा
66 // kintu vighnā bhaviṣyanti pāpopahatacetasaḥ / tato naiva caret pāpaṃ kāyena manasā girā
67 ॥ एतद् रहस्यं वेदानां पुराणानां च सुव्रताः । अविमुक्ताश्रयं ज्ञानं न कश्चिद् वेत्ति तत्त्वतः
67 // etad rahasyaṃ vedānāṃ purāṇānāṃ ca suvratāḥ / avimuktāśrayaṃ jñānaṃ na kaścid vetti tattvataḥ
68 ॥ देवतानामृषीणां च शृण्वतां परमेष्ठिनाम् । देव्यै देवेन कथितं सर्वपापविनाशनम्
68 // devatānāmṛṣīṇāṃ ca śṛṇvatāṃ parameṣṭhinām / devyai devena kathitaṃ sarvapāpavināśanam
69 ॥ यथा नारायणः श्रेष्ठो देवानां पुरुषोत्तमः । यथेश्वराणां गिरिशः स्थानानां चैतदुत्तमम्
69 // yathā nārāyaṇaḥ śreṣṭho devānāṃ puruṣottamaḥ / yatheśvarāṇāṃ giriśaḥ sthānānāṃ caitaduttamam
70 ॥ यैः समाराधितो रुद्रः पूर्वस्मिन्नेव जन्मनि । ते विन्दन्ति परं क्षेत्रमविमुक्तं शिवालयम्
70 // yaiḥ samārādhito rudraḥ pūrvasminneva janmani / te vindanti paraṃ kṣetramavimuktaṃ śivālayam
71 ॥ कलिकल्मषसंभूता येषामुपहता मतिः । न तेषां वेदितुं शक्यं स्थानं तत् परमेष्ठिनः
71 // kalikalmaṣasaṃbhūtā yeṣāmupahatā matiḥ / na teṣāṃ vedituṃ śakyaṃ sthānaṃ tat parameṣṭhinaḥ
72 ॥ ये स्मरन्ति सदा कालं विन्दन्ति च पुरीमिमाम् । तेषां विनश्यति क्षिप्रमिहामुत्र च पातकम्
72 // ye smaranti sadā kālaṃ vindanti ca purīmimām / teṣāṃ vinaśyati kṣipramihāmutra ca pātakam
73 ॥ यानि चेह प्रकुर्वन्ति पातकानि कृतालयाः । नाशयेत् तानि सर्वाणि देवः कालतनुः शिवः
73 // yāni ceha prakurvanti pātakāni kṛtālayāḥ / nāśayet tāni sarvāṇi devaḥ kālatanuḥ śivaḥ
74 ॥ आगच्छतामिदं स्थानं सेवितुं मोक्षकाङ्क्षिणाम् । मृतानां च पुनर्जनम् न भूयो भवसागरे
74 // āgacchatāmidaṃ sthānaṃ sevituṃ mokṣakāṅkṣiṇām / mṛtānāṃ ca punarjanam na bhūyo bhavasāgare
75 ॥ तस्मात् सर्वप्रयत्नेन वाराणस्यां वसेन्नरः । योगी वाप्यथवायोगी पापी वा पुण्यकृत्तमः
75 // tasmāt sarvaprayatnena vārāṇasyāṃ vasennaraḥ / yogī vāpyathavāyogī pāpī vā puṇyakṛttamaḥ
76 ॥ न वेदवचनात् पित्रोर्न चैव गुरुवादतः । मतिरुत्क्रमणीया स्यादविमुक्तगतिं प्रति
76 // na vedavacanāt pitrorna caiva guruvādataḥ / matirutkramaṇīyā syādavimuktagatiṃ prati
77 ॥ सूत उवाच इत्येवमुक्त्वा भगवान् व्यासो वेदविदां वरः । सहैव शिष्यप्रवरैर्वाराणस्यां चचार ह
77 // sūta uvāca ityevamuktvā bhagavān vyāso vedavidāṃ varaḥ / sahaiva śiṣyapravarairvārāṇasyāṃ cacāra ha