53 ॥ इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकत्रिशोध्यायः सूत उवाच उषित्वा तत्र भगवान् कपर्देशान्तिके पुनः । द्रष्टुं ययौ मध्यमेशं बहुवर्षगणान् प्रभुः
53 // iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge ekatriśodhyāyaḥ sūta uvāca uṣitvā tatra bhagavān kapardeśāntike punaḥ / draṣṭuṃ yayau madhyameśaṃ bahuvarṣagaṇān prabhuḥ
1 ॥ तत्र मन्दाकिनीं पुण्यामृषिसङ्गनिषेविताम् । नदीं विमलपानीयां दृष्ट्वा हृष्टो ऽभवन्मुनिः
1 // tatra mandākinīṃ puṇyāmṛṣisaṅganiṣevitām / nadīṃ vimalapānīyāṃ dṛṣṭvā hṛṣṭo 'bhavanmuniḥ
2 ॥ स तामन्वीक्ष्य मुनिभिः सह द्वैपायनः प्रभुः । चकार भावपूतात्मा स्नानं स्नानविधानवित्
2 // sa tāmanvīkṣya munibhiḥ saha dvaipāyanaḥ prabhuḥ / cakāra bhāvapūtātmā snānaṃ snānavidhānavit
3 ॥ संतर्प्य विधिवद् देवानृषीन् पितृगणांस्तथा । पूजयामास लोकादिं पुष्पैर्नानाविधैर्भवम्
3 // saṃtarpya vidhivad devānṛṣīn pitṛgaṇāṃstathā / pūjayāmāsa lokādiṃ puṣpairnānāvidhairbhavam
4 ॥ प्रविश्य शिष्यप्रवरैः सार्धं सत्यवतीसुतः । मध्यमेश्वरमीशानमर्चयामास शूलिनम्
4 // praviśya śiṣyapravaraiḥ sārdhaṃ satyavatīsutaḥ / madhyameśvaramīśānamarcayāmāsa śūlinam
5 ॥ ततः पाशुपताः शान्ता भस्मोद्धूलितविग्रहाः । द्रष्टुं समागता रुद्रं मध्यमेश्वरमीश्वरम्
5 // tataḥ pāśupatāḥ śāntā bhasmoddhūlitavigrahāḥ / draṣṭuṃ samāgatā rudraṃ madhyameśvaramīśvaram
6 ॥ ओङ्कारासक्तमनसो वेदाध्ययनतत्पराः । जटिला मुण्डिताश्चापि शुक्लयज्ञोपवीतिनः
6 // oṅkārāsaktamanaso vedādhyayanatatparāḥ / jaṭilā muṇḍitāścāpi śuklayajñopavītinaḥ
7 ॥ कौपीनवसनाः केचिदपरे चाप्यवाससः । ब्रह्मचर्यरताः शान्ता वेदान्तज्ञानतत्पराः
7 // kaupīnavasanāḥ kecidapare cāpyavāsasaḥ / brahmacaryaratāḥ śāntā vedāntajñānatatparāḥ
8 ॥ दृष्ट्वा द्वैपायनं विप्राः शिष्यैः परिवृतं मुनिम् । पूजयित्वा यथान्यायमिदं वचनमब्रुवन्
8 // dṛṣṭvā dvaipāyanaṃ viprāḥ śiṣyaiḥ parivṛtaṃ munim / pūjayitvā yathānyāyamidaṃ vacanamabruvan
9 ॥ को भवान् कुत आयातः सह शिष्यैर्महामुने । प्रोचुः पैलादयः शिष्यास्तानृषीन् ब्रह्मभावितान्
9 // ko bhavān kuta āyātaḥ saha śiṣyairmahāmune / procuḥ pailādayaḥ śiṣyāstānṛṣīn brahmabhāvitān
10 ॥ अयं सत्यवतीसूनुः कृष्णद्वैपायनो मुनिः । व्यासः स्वयं हृषीकेशो येन वेदाः पृथक् कृताः
10 // ayaṃ satyavatīsūnuḥ kṛṣṇadvaipāyano muniḥ / vyāsaḥ svayaṃ hṛṣīkeśo yena vedāḥ pṛthak kṛtāḥ
11 ॥ यस्य देवो महादेवः साक्षादेव पिनाकधृक् । अंशांशेनाभवत् पुत्रो नाम्ना शुक इति प्रभुः
11 // yasya devo mahādevaḥ sākṣādeva pinākadhṛk / aṃśāṃśenābhavat putro nāmnā śuka iti prabhuḥ
12 ॥ यः स साक्षान्महादेवं सर्वभावेन शङ्करम् । प्रपन्नः परया भक्त्या यस्य तज्ज्ञानमैश्वरम्
12 // yaḥ sa sākṣānmahādevaṃ sarvabhāvena śaṅkaram / prapannaḥ parayā bhaktyā yasya tajjñānamaiśvaram
13 ॥ ततः पाशुपताः सर्वे हृष्टसर्वतनूरुहाः । नेमुरव्यग्रमनसः प्रोचुः सत्यवतीसुतम्
13 // tataḥ pāśupatāḥ sarve hṛṣṭasarvatanūruhāḥ / nemuravyagramanasaḥ procuḥ satyavatīsutam
14 ॥ भगवन् भवता ज्ञातं विज्ञानं परमेष्ठिनः । प्रिसादाद् देवदेवस्य यत् तन्माहेश्वरं परम्
14 // bhagavan bhavatā jñātaṃ vijñānaṃ parameṣṭhinaḥ / prisādād devadevasya yat tanmāheśvaraṃ param
15 ॥ तद्वदास्माकमव्यक्तं रहस्यं गुह्यमुत्तमम् । क्षिप्रं पश्येम तं देवं श्रुत्वा भगवतो मुखात्
15 // tadvadāsmākamavyaktaṃ rahasyaṃ guhyamuttamam / kṣipraṃ paśyema taṃ devaṃ śrutvā bhagavato mukhāt
16 ॥ विसर्जयित्वा ताञ्छिष्यान् सुमन्तुप्रमुखांस्ततः । प्रोवाच तत्परं ज्ञानं योगिभ्यो योगवित्तमः
16 // visarjayitvā tāñchiṣyān sumantupramukhāṃstataḥ / provāca tatparaṃ jñānaṃ yogibhyo yogavittamaḥ
17 ॥ तत्क्षणादेव विमलं संभूतं ज्योतिरुत्तमम् । लीनास्तत्रैव ते विप्राः क्षणादन्तरधीयत
17 // tatkṣaṇādeva vimalaṃ saṃbhūtaṃ jyotiruttamam / līnāstatraiva te viprāḥ kṣaṇādantaradhīyata
18 ॥ ततः शिष्यान् समाहूय भगवान् ब्रह्मवित्तमः । प्रोवाच मध्यमेशस्य माहात्म्यं पैलपूर्वकान्
18 // tataḥ śiṣyān samāhūya bhagavān brahmavittamaḥ / provāca madhyameśasya māhātmyaṃ pailapūrvakān
19 ॥ अस्मिन् स्थाने स्वयं देवो देव्या सह महेश्वरः । रमते भगवान् नित्यं रुद्रैश्च परिवारितः
19 // asmin sthāne svayaṃ devo devyā saha maheśvaraḥ / ramate bhagavān nityaṃ rudraiśca parivāritaḥ
20 ॥ अत्र पूर्वं हृषीकेशो विश्वात्मा देवकीसुतः । उवास वत्सरं कृष्णः सदा पाशुपतैर्वृतः
20 // atra pūrvaṃ hṛṣīkeśo viśvātmā devakīsutaḥ / uvāsa vatsaraṃ kṛṣṇaḥ sadā pāśupatairvṛtaḥ
21 ॥ भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गो रुद्राध्ययनतत्परः । आराधयन् हरिः शंभुं कृत्वा पाशुपतं व्रतम्
21 // bhasmoddhūlitasarvāṅgo rudrādhyayanatatparaḥ / ārādhayan hariḥ śaṃbhuṃ kṛtvā pāśupataṃ vratam
22 ॥ तस्य ते बहवः शिष्या ब्रह्मचर्यपरायणाः । लब्ध्वा तद्वचनाज्ज्ञानं दृष्टवन्तो महेश्वरम्
22 // tasya te bahavaḥ śiṣyā brahmacaryaparāyaṇāḥ / labdhvā tadvacanājjñānaṃ dṛṣṭavanto maheśvaram
23 ॥ तस्य देवो महादेवः प्रत्यक्षं नीललोहितः । ददौ कृष्णास्य भगवान वरदो वरमुत्तमम्
23 // tasya devo mahādevaḥ pratyakṣaṃ nīlalohitaḥ / dadau kṛṣṇāsya bhagavāna varado varamuttamam
24 ॥ येर्ऽचयिष्यन्ति गोविन्दं मद्भक्ता विधिपूर्वकम् । तेषां तदैश्वरं ज्ञानमुत्पत्स्यति जगन्मय
24 // yer'cayiṣyanti govindaṃ madbhaktā vidhipūrvakam / teṣāṃ tadaiśvaraṃ jñānamutpatsyati jaganmaya
25 ॥ नमस्योर्ऽचयितव्यश्च ध्यातव्यो मत्परैर्जनैः । भविष्यसि न संदेहो मत्प्रसादाद् द्विजातिभिः
25 // namasyor'cayitavyaśca dhyātavyo matparairjanaiḥ / bhaviṣyasi na saṃdeho matprasādād dvijātibhiḥ
26 ॥ ये ऽत्र द्रक्ष्यन्ति देवेशं स्नात्वा रुद्रं पिनाकिनम् । ब्रह्महत्यादिकं पापं तेषामाशु विनश्यति
26 // ye 'tra drakṣyanti deveśaṃ snātvā rudraṃ pinākinam / brahmahatyādikaṃ pāpaṃ teṣāmāśu vinaśyati
27 ॥ प्राणांस्त्यजन्ति ये मर्त्याः पापकर्मरता अपि । ते यान्ति तत् परं स्थानं नात्र कार्या विचारणा
27 // prāṇāṃstyajanti ye martyāḥ pāpakarmaratā api / te yānti tat paraṃ sthānaṃ nātra kāryā vicāraṇā
28 ॥ धन्यास्तु खलु ते विप्रा मन्दाकिन्यां कृतोदकाः । अर्चयन्ति महादेवं मध्यमेश्वरमीश्वरम्
28 // dhanyāstu khalu te viprā mandākinyāṃ kṛtodakāḥ / arcayanti mahādevaṃ madhyameśvaramīśvaram
29 ॥ स्नानं दानं तपः श्राद्धं पिण्डनिर्वपणं त्विह । एकैकशः कृतं विप्राः पुनात्यासप्तमं कुलम्
29 // snānaṃ dānaṃ tapaḥ śrāddhaṃ piṇḍanirvapaṇaṃ tviha / ekaikaśaḥ kṛtaṃ viprāḥ punātyāsaptamaṃ kulam
30 ॥ संनिहत्यामुपस्पृश्य राहुग्रस्ते दिवाकरे । यत् फलं लभते मर्त्यस्तस्माद् दशगुणं त्विह
30 // saṃnihatyāmupaspṛśya rāhugraste divākare / yat phalaṃ labhate martyastasmād daśaguṇaṃ tviha
31 ॥ एवमुक्त्वा महायोगी मध्यमेशान्ति के प्रभुः । उवास सुचिरं कालं पूजयन् वै महेश्वरम्
31 // evamuktvā mahāyogī madhyameśānti ke prabhuḥ / uvāsa suciraṃ kālaṃ pūjayan vai maheśvaram