इति श्रीशिवमहापुराणे सप्तम्यां वायवीयसंहितायां पूर्वखण्डे रुद्राविर्भाववर्णनं नाम चतुर्दशो ऽध्यायः Cहप्तेर् 15 वायुरुवाच यदा पुनः प्रजाः सृष्टा न व्यवर्धन्त वेधसः
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe rudrāvirbhāvavarṇanaṃ nāma caturdaśo 'dhyāyaḥ Chapter 15 vāyuruvāca yadā punaḥ prajāḥ sṛṣṭā na vyavardhanta vedhasaḥ
तदा मैथुनजां सृष्टिं ब्रह्मा कर्तुममन्यत
tadā maithunajāṃ sṛṣṭiṃ brahmā kartumamanyata
न निर्गतं पुरा यस्मान्नारीणां कुलमीश्वरात्
na nirgataṃ purā yasmānnārīṇāṃ kulamīśvarāt
तेन मैथुनजां सृष्टिं न शशाक पितामहः
tena maithunajāṃ sṛṣṭiṃ na śaśāka pitāmahaḥ
ततस्स विदधे बुद्धिमर्थनिश्चयगामिनीम्
tatassa vidadhe buddhimarthaniścayagāminīm
प्रजानमेव वृद्ध्यर्थं प्रष्टव्यः परमेश्वर
prajānameva vṛddhyarthaṃ praṣṭavyaḥ parameśvara
प्रसादेन विना तस्य न वर्धेरन्निमाः प्रजाः
prasādena vinā tasya na vardherannimāḥ prajāḥ
एवं संचिन्त्य विश्वात्मा तपः कर्तुं प्रचक्रमे
evaṃ saṃcintya viśvātmā tapaḥ kartuṃ pracakrame
तदाद्या परमा शक्तिरनंता लोकभाविनी
tadādyā paramā śaktiranaṃtā lokabhāvinī
आद्या सूक्ष्मतरा शुद्धा भावगम्या मनोहरा
ādyā sūkṣmatarā śuddhā bhāvagamyā manoharā
निर्गुणा निष्प्रपञ्चा च निष्कला निरुपप्लवा
nirguṇā niṣprapañcā ca niṣkalā nirupaplavā
निरंतरतरा नित्या नित्यमीश्वरपार्श्वगा
niraṃtaratarā nityā nityamīśvarapārśvagā
तया परमया शक्त्या भगवंतं त्रियम्बकम्
tayā paramayā śaktyā bhagavaṃtaṃ triyambakam
संचिन्त्य हृदये ब्रह्मा तताप परमं तपः
saṃcintya hṛdaye brahmā tatāpa paramaṃ tapaḥ
तीव्रेण तपसा तस्य युक्तस्य परमेष्ठिनः
tīvreṇa tapasā tasya yuktasya parameṣṭhinaḥ
अचिरेणैव कालेन पिता संप्रतुतोष ह
acireṇaiva kālena pitā saṃpratutoṣa ha
ततः केनचिदंशेन मूर्तिमाविश्य कामपि
tataḥ kenacidaṃśena mūrtimāviśya kāmapi
अर्धनारीश्वरो भूत्वा ययौ देवस्स्वयं हरः
ardhanārīśvaro bhūtvā yayau devassvayaṃ haraḥ
तं दृष्ट्वा परमं देवं तमसः परमव्ययम्
taṃ dṛṣṭvā paramaṃ devaṃ tamasaḥ paramavyayam
अद्वितीयमनिर्देश्यमदृश्यमकृतात्मभिः
advitīyamanirdeśyamadṛśyamakṛtātmabhiḥ
सर्वलोकविधातारं सर्वलोकेश्वरेश्वरम्
sarvalokavidhātāraṃ sarvalokeśvareśvaram
सर्वलोकविधायिन्या शक्त्या परमया युतम्
sarvalokavidhāyinyā śaktyā paramayā yutam
अप्रतर्क्यमनाभासममेयमजरं ध्रुवम्
apratarkyamanābhāsamameyamajaraṃ dhruvam
अचलं निर्गुणं शांतमनंतमहिमास्पदम्
acalaṃ nirguṇaṃ śāṃtamanaṃtamahimāspadam
सर्वगं सर्वदं सर्वसदसद्व्यक्तिवर्जितम्
sarvagaṃ sarvadaṃ sarvasadasadvyaktivarjitam
सर्वोपमाननिर्मुक्तं शरण्यं शाश्वतं शिवम्
sarvopamānanirmuktaṃ śaraṇyaṃ śāśvataṃ śivam
प्रणम्य दंडवद्ब्रह्मा समुत्थाय कृतांजलिः
praṇamya daṃḍavadbrahmā samutthāya kṛtāṃjaliḥ
श्रद्धाविनयसंपन्नैः श्राव्यैः संस्करसंयुतैः
śraddhāvinayasaṃpannaiḥ śrāvyaiḥ saṃskarasaṃyutaiḥ
यथार्थयुक्तसर्वार्थैर्वेदार्थपरिबृंहितैः
yathārthayuktasarvārthairvedārthaparibṛṃhitaiḥ
तुष्टाव देवं देवीं च सूक्तैः सूक्ष्मार्थगोचरैः
tuṣṭāva devaṃ devīṃ ca sūktaiḥ sūkṣmārthagocaraiḥ
ब्रह्मोवाच जय देव महादेव जयेश्वर महेश्वर
brahmovāca jaya deva mahādeva jayeśvara maheśvara
जय सर्वगुण श्रेष्ठ जय सर्वसुराधिप
jaya sarvaguṇa śreṣṭha jaya sarvasurādhipa
जय प्रकृति कल्याणि जय प्रकृतिनायिके
jaya prakṛti kalyāṇi jaya prakṛtināyike
जय प्रकृतिदूरे त्वं जय प्रकृतिसुन्दरि
jaya prakṛtidūre tvaṃ jaya prakṛtisundari
जयामोघमहामाय जयामोघ मनोरथ
jayāmoghamahāmāya jayāmogha manoratha
जयामोघमहालील जयामोघमहाबल
jayāmoghamahālīla jayāmoghamahābala
जय विश्वजगन्मातर्जय विश्वजगन्मये
jaya viśvajaganmātarjaya viśvajaganmaye
जय विश्वजगद्धात्रि जय विश्वजगत्सखि
jaya viśvajagaddhātri jaya viśvajagatsakhi
जय शाश्वतिकैश्वर्ये जय शाश्वतिकालय
jaya śāśvatikaiśvarye jaya śāśvatikālaya
जय शाश्वतिकाकार जय शाश्वतिकानुग
jaya śāśvatikākāra jaya śāśvatikānuga
जयात्मत्रयनिर्मात्रि जयात्मत्रयपालिनि
jayātmatrayanirmātri jayātmatrayapālini
517ब् जयात्मत्रयसंहर्त्रि जयात्मत्रयनायिके
517b jayātmatrayasaṃhartri jayātmatrayanāyike
जयावलोकनायत्तजगत्कारणबृंहण
jayāvalokanāyattajagatkāraṇabṛṃhaṇa
जयोपेक्षाकटाक्षोत्थहुतभुग्भुक्तभौतिक
jayopekṣākaṭākṣotthahutabhugbhuktabhautika
जय देवाद्यविज्ञेये स्वात्मसूक्ष्मदृशोज्ज्वले
jaya devādyavijñeye svātmasūkṣmadṛśojjvale
जय स्थूलात्मशक्त्येशेजय व्याप्तचराचरे
jaya sthūlātmaśaktyeśejaya vyāptacarācare
जय नामैकविन्यस्तविश्वतत्त्वसमुच्चय
jaya nāmaikavinyastaviśvatattvasamuccaya
जयासुरशिरोनिष्ठश्रेष्ठानुगकदंबक
jayāsuraśironiṣṭhaśreṣṭhānugakadaṃbaka
जयोपाश्रितसंरक्षासंविधानपटीयसि
jayopāśritasaṃrakṣāsaṃvidhānapaṭīyasi
जयोन्मूलितसंसारविषवृक्षांकुरोद्गमे
jayonmūlitasaṃsāraviṣavṛkṣāṃkurodgame
जय प्रादेशिकैश्वर्यवीर्यशौर्यविजृंभण
jaya prādeśikaiśvaryavīryaśauryavijṛṃbhaṇa
जय विश्वबहिर्भूत निरस्तपरवैभव
jaya viśvabahirbhūta nirastaparavaibhava
जय प्रणीतपञ्चार्थप्रयोगपरमामृत
jaya praṇītapañcārthaprayogaparamāmṛta
जय पञ्चार्थविज्ञानसुधास्तोत्रस्वरूपिणि
jaya pañcārthavijñānasudhāstotrasvarūpiṇi
जयति घोरसंसारमहारोगभिषग्वर
jayati ghorasaṃsāramahārogabhiṣagvara
जयानादिमलाज्ञानतमःपटलचंद्रिके
jayānādimalājñānatamaḥpaṭalacaṃdrike
जय त्रिपुरकालाग्ने जय त्रिपुरभैरवि
jaya tripurakālāgne jaya tripurabhairavi
जय त्रिगुणनिर्मुक्ते जय त्रिगुणमर्दिनि
jaya triguṇanirmukte jaya triguṇamardini
जय प्रथमसर्वज्ञ जय सर्वप्रबोधिक
jaya prathamasarvajña jaya sarvaprabodhika
जय प्रचुरदिव्यांग जय प्रार्थितदायिनि
jaya pracuradivyāṃga jaya prārthitadāyini
क्व देव ते परं धाम क्व च तुच्छं च नो वचः
kva deva te paraṃ dhāma kva ca tucchaṃ ca no vacaḥ
तथापि भगवन् भक्त्या प्रलपंतं क्षमस्व माम्
tathāpi bhagavan bhaktyā pralapaṃtaṃ kṣamasva mām
विज्ञाप्यैवंविधैः सूक्तैर्विश्वकर्मा चतुर्मुखः
vijñāpyaivaṃvidhaiḥ sūktairviśvakarmā caturmukhaḥ
नमश्चकार रुद्राय रद्राण्यै च मुहुर्मुहुः
namaścakāra rudrāya radrāṇyai ca muhurmuhuḥ
इदं स्तोत्रवरं पुण्यं ब्रह्मणा समुदीरितम्
idaṃ stotravaraṃ puṇyaṃ brahmaṇā samudīritam
अर्धनारीश्वरं नाम शिवयोर्हर्षवर्धनम्
ardhanārīśvaraṃ nāma śivayorharṣavardhanam
य इदं कीर्तयेद्भक्त्या यस्य कस्यापि शिक्षया
ya idaṃ kīrtayedbhaktyā yasya kasyāpi śikṣayā
स तत्फलमवाप्नोति शिवयोः प्रीतिकारणात्
sa tatphalamavāpnoti śivayoḥ prītikāraṇāt
सकलभुवनभूतभावनाभ्यां जननविनाशविहीनविग्रहाभ्याम्
sakalabhuvanabhūtabhāvanābhyāṃ jananavināśavihīnavigrahābhyām
नरवरयुवतीवपुर्धराभ्यां सततमहं प्रणतोस्मि शंकराभ्याम्
naravarayuvatīvapurdharābhyāṃ satatamahaṃ praṇatosmi śaṃkarābhyām