इति श्रीशिवमहापुराणे सप्तम्यां वायवीयसंहितायां पूर्वखण्डे सप्तविंशो ऽध्यायः Cहप्तेर् 28 ऋषय ऊचुः देवीं समादधानेन देवेनेदं किमीरितम्
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe saptaviṃśo 'dhyāyaḥ Chapter 28 ṛṣaya ūcuḥ devīṃ samādadhānena devenedaṃ kimīritam
अग्निषोमात्मकं विश्वं वागर्थात्मकमित्यपि
agniṣomātmakaṃ viśvaṃ vāgarthātmakamityapi
आज्ञैकसारमैश्वर्यमाज्ञा त्वमिति चोदितम्
ājñaikasāramaiśvaryamājñā tvamiti coditam
तदिदं श्रोतुमिच्छामो यथावदनुपूर्वशः
tadidaṃ śrotumicchāmo yathāvadanupūrvaśaḥ
वायुरुवाच अग्निरित्युच्यते रौद्री घोरा या तैजसी तनुः
vāyuruvāca agnirityucyate raudrī ghorā yā taijasī tanuḥ
सोमः शाक्तो ऽमृतमयः शक्तेः शान्तिकरी तनुः
somaḥ śākto 'mṛtamayaḥ śakteḥ śāntikarī tanuḥ
अमृतं यत्प्रतिष्ठा सा तेजो विद्या कला स्वयम्
amṛtaṃ yatpratiṣṭhā sā tejo vidyā kalā svayam
भूतसूक्ष्मेषु सर्वेषु त एव रसतेजसी
bhūtasūkṣmeṣu sarveṣu ta eva rasatejasī
द्विविधा तेजसो वृत्तिसूर्यात्मा चानलात्मिका
dvividhā tejaso vṛttisūryātmā cānalātmikā
तथैव रसवृत्तिश्च सोमात्मा च जलात्मिका
tathaiva rasavṛttiśca somātmā ca jalātmikā
विद्युदादिमयन्तेजो मधुरादिमयो रसः
vidyudādimayantejo madhurādimayo rasaḥ
तेजोरसविभेदैस्तु धृतमेतच्चराचरम्
tejorasavibhedaistu dhṛtametaccarācaram
अग्नेरमृतनिष्पत्तिरमृतेनाग्निरेधते
agneramṛtaniṣpattiramṛtenāgniredhate
अत एव हि विक्रान्तमग्नीषोमं जगद्धितम्
ata eva hi vikrāntamagnīṣomaṃ jagaddhitam
हविषे सस्यसम्पत्तिर्वृष्टिः सस्याभिवृद्धये
haviṣe sasyasampattirvṛṣṭiḥ sasyābhivṛddhaye
वृष्टेरेव हविस्तस्मादग्नीषोमधृतं जगत्
vṛṣṭereva havistasmādagnīṣomadhṛtaṃ jagat
अग्निरूर्ध्वं ज्वलत्येष यावत्सौम्यं परामृतम्
agnirūrdhvaṃ jvalatyeṣa yāvatsaumyaṃ parāmṛtam
यावदग्न्यास्पदं सौम्यममृतं च स्रवत्यधः
yāvadagnyāspadaṃ saumyamamṛtaṃ ca sravatyadhaḥ
अत एव हि कालाग्निरधस्ताच्छक्तिरूर्ध्वतः
ata eva hi kālāgniradhastācchaktirūrdhvataḥ
यावदादहनं चोर्ध्वमधश्चाप्लावनं भवेत्
yāvadādahanaṃ cordhvamadhaścāplāvanaṃ bhavet
आधारशक्त्यैव धृतः कालाग्निरयमूर्ध्वगः
ādhāraśaktyaiva dhṛtaḥ kālāgnirayamūrdhvagaḥ
तथैव निम्नगः सोमश्शिवशक्तिपदास्पदः
tathaiva nimnagaḥ somaśśivaśaktipadāspadaḥ
शिवश्चोर्ध्वमधश्शक्तिरूर्ध्वं शक्तिरधः शिवः
śivaścordhvamadhaśśaktirūrdhvaṃ śaktiradhaḥ śivaḥ
तदित्थं शिवशक्तिभ्यान्नाव्याप्तमिह किञ्चन
taditthaṃ śivaśaktibhyānnāvyāptamiha kiñcana
असकृच्चाग्निना दग्धं जगद्यद्भस्मसात्कृतम्
asakṛccāgninā dagdhaṃ jagadyadbhasmasātkṛtam
अग्नेर्वीर्यमिदं चाहुस्तद्वीर्यं भस्म यत्ततः
agnervīryamidaṃ cāhustadvīryaṃ bhasma yattataḥ
यश्चेत्थं भस्मसद्भावं ज्ञात्वा स्नाति च भस्मना
yaścetthaṃ bhasmasadbhāvaṃ jñātvā snāti ca bhasmanā
अग्निरित्यादिभिर्मन्त्रैर्बद्धः पाशात्प्रमुच्यते
agnirityādibhirmantrairbaddhaḥ pāśātpramucyate
अग्नेर्वीर्यं तु यद्भस्म सोमेनाप्लावितम्पुनः
agnervīryaṃ tu yadbhasma somenāplāvitampunaḥ
अयोगयुक्त्या प्रकृतेरधिकाराय कल्पते
ayogayuktyā prakṛteradhikārāya kalpate
योगयुक्त्या तु तद्भस्म प्लाव्यमानं समन्ततः
yogayuktyā tu tadbhasma plāvyamānaṃ samantataḥ
शाक्तेनामृतवर्षेण चाधिकारान्निवर्तयेत्
śāktenāmṛtavarṣeṇa cādhikārānnivartayet
अतो मृत्युंजयायेत्थममृतप्लावनं सदा
ato mṛtyuṃjayāyetthamamṛtaplāvanaṃ sadā
शिवशक्त्यमृतस्पर्शे लब्धं येन कुतो मृतिः
śivaśaktyamṛtasparśe labdhaṃ yena kuto mṛtiḥ
यो वेद दहनं गुह्यं प्लावनं च यथोदितम्
yo veda dahanaṃ guhyaṃ plāvanaṃ ca yathoditam
अग्नीषोमपदं हित्वा न स भूयो ऽभिजायते
agnīṣomapadaṃ hitvā na sa bhūyo 'bhijāyate
शिवाग्निना तनुं दग्ध्वा शक्तिसौम्या मृतेन यः
śivāgninā tanuṃ dagdhvā śaktisaumyā mṛtena yaḥ
प्लावयेद्योगमार्गेण सो ऽमृतत्वाय कल्पते
plāvayedyogamārgeṇa so 'mṛtatvāya kalpate
हृदि कृत्वेममर्थं वै देवेन समुदाहृतम्
hṛdi kṛtvemamarthaṃ vai devena samudāhṛtam
अग्नीषोमात्मकं विश्वं जगदित्यनुरूपतः
agnīṣomātmakaṃ viśvaṃ jagadityanurūpataḥ