इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे एरण्डीतीर्थमहिमानुवर्णनो नाम त्रयोदशाधिकशततमो ऽध्यायः ॥ RKS अध्याय 114 मार्कण्डेय उवाच: एतस्यानन्तरं पार्थ सौवर्णं तीर्थम् उत्तमम् । विख्यातं त्रिषु लोकेषु सर्वपापक्षयंकरम्
iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe eraṇḍītīrthamahimānuvarṇano nāma trayodaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ || RKS adhyāya 114 mārkaṇḍeya uvāca: etasyānantaraṃ pārtha sauvarṇaṃ tīrtham uttamam / vikhyātaṃ triṣu lokeṣu sarvapāpakṣayaṃkaram
रेवायां दुर्लभं स्नानं सङ्गमस्य समीपतः । विभक्तं हस्तमात्रं च पुण्यक्षेत्रे नराधिप
revāyāṃ durlabhaṃ snānaṃ saṅgamasya samīpataḥ / vibhaktaṃ hastamātraṃ ca puṇyakṣetre narādhipa
सुवर्णशिलके स्नात्वा शान्तिं याति परां शुभाम् । निर्मित्वा भास्करं देवं होतव्यं तु हुताशने
suvarṇaśilake snātvā śāntiṃ yāti parāṃ śubhām / nirmitvā bhāskaraṃ devaṃ hotavyaṃ tu hutāśane
बिल्वेन घृतमिश्रेण बिल्वपत्रेण भूरिणा । प्रीयतां हि जगन्नाथो व्याधिर् नश्यतु मे सदा
bilvena ghṛtamiśreṇa bilvapatreṇa bhūriṇā / prīyatāṃ hi jagannātho vyādhir naśyatu me sadā
द्विजेभ्यश् चेत् प्रयुक्तं स्याद् यागस्य फलम् आप्नुयात् । तत्र दानेन प्रीतात्मा मृतः स्वर्गम् अवाप्नुयात्
dvijebhyaś cet prayuktaṃ syād yāgasya phalam āpnuyāt / tatra dānena prītātmā mṛtaḥ svargam avāpnuyāt
शुक्लपक्षे तथाष्टम्यां सोपवासो जितेन्द्रियः । यस् तत्र कुरुते श्राद्धं नृदेवभक्तितो नरः
śuklapakṣe tathāṣṭamyāṃ sopavāso jitendriyaḥ / yas tatra kurute śrāddhaṃ nṛdevabhaktito naraḥ
समुद्धरेत् कुले तत्र दशपूर्वान् दशापरान् । कांचनं वापि यो दद्याद् धेनुं चैव सुशोभनाम्
samuddharet kule tatra daśapūrvān daśāparān / kāṃcanaṃ vāpi yo dadyād dhenuṃ caiva suśobhanām
स याति परमं स्थानं यत्र देवो महेश्वरः । पूजयित्वा शिवं तत्र शत्रूणां विजयो भवेत्
sa yāti paramaṃ sthānaṃ yatra devo maheśvaraḥ / pūjayitvā śivaṃ tatra śatrūṇāṃ vijayo bhavet
पुत्रवान् गुणवांश् चैव सर्वव्याधि विवर्जितः । इत्य् एवं कथितं राजन् सौवर्णं तीर्थम् उत्तमम्
putravān guṇavāṃś caiva sarvavyādhi vivarjitaḥ / ity evaṃ kathitaṃ rājan sauvarṇaṃ tīrtham uttamam
मार्कण्डेय उवाच: एतस्मिन्न् अन्तरे तीर्थं करण्डेश्वरम् उत्तमम् । प्रख्यातं सर्वलोकेषु नर्मदायोत्तरे तटे
mārkaṇḍeya uvāca: etasminn antare tīrthaṃ karaṇḍeśvaram uttamam / prakhyātaṃ sarvalokeṣu narmadāyottare taṭe
सर्वपापहरं प्रोक्तं सर्वदुःखघ्नम् उत्तमम् । ततो गच्छेच् च राजेन्द्र तीर्थं परमशोभनम्
sarvapāpaharaṃ proktaṃ sarvaduḥkhaghnam uttamam / tato gacchec ca rājendra tīrthaṃ paramaśobhanam
सौभाग्यकरणं दिव्यं नराणां पापनाशनम् । तत्र या दुर्भगा नारी नरो वा नृपनन्दन
saubhāgyakaraṇaṃ divyaṃ narāṇāṃ pāpanāśanam / tatra yā durbhagā nārī naro vā nṛpanandana
स्नात्वा ऽर्चयेद् उमां रुद्रं सौभाग्यं तस्य जायते । तृतीयायाम् अहोरात्रं सोपवासो जितेन्द्रियः
snātvā 'rcayed umāṃ rudraṃ saubhāgyaṃ tasya jāyate / tṛtīyāyām ahorātraṃ sopavāso jitendriyaḥ
निमन्त्रयेद् द्विजं तत्र सपत्नीकं सुरूपिणम् । गन्धमाल्यैर् अलंकृत्य पुष्पधूपाधिवासितम्
nimantrayed dvijaṃ tatra sapatnīkaṃ surūpiṇam / gandhamālyair alaṃkṛtya puṣpadhūpādhivāsitam
भोजयेत् पायसान्नेन कृशरेणाथ भक्तितः । भोजयित्वा यथा न्यायं प्रदक्षिणम् अथाचरेत्
bhojayet pāyasānnena kṛśareṇātha bhaktitaḥ / bhojayitvā yathā nyāyaṃ pradakṣiṇam athācaret
त्वं तु देवो महादेव सपत्नीको वृषध्वज । यथा ते देव देवेश न वियोगः कदाचन
tvaṃ tu devo mahādeva sapatnīko vṛṣadhvaja / yathā te deva deveśa na viyogaḥ kadācana
सोमनाथाख्यकार्पण्यात् तं ध्यायाम् ईह चिन्तयन् । ज्येष्ठे शुक्ले तृतीयायां सौभाग्ये नर्मदाजले
somanāthākhyakārpaṇyāt taṃ dhyāyām īha cintayan / jyeṣṭhe śukle tṛtīyāyāṃ saubhāgye narmadājale
स्नात्वा दत्त्वा च सुभगा न प्रियेण वियुज्यते । युधिष्ठिर उवाच: न दौर्भाग्यं न दारिद्र्यं न शोको न च दुर्गतिः
snātvā dattvā ca subhagā na priyeṇa viyujyate / yudhiṣṭhira uvāca: na daurbhāgyaṃ na dāridryaṃ na śoko na ca durgatiḥ
एतत् सर्वं भवेद् येन तत्सर्वं कथयस्व मे । मार्कण्डेय उवाच: दौर्भाग्यं दुर्गतिं चैव दारिद्र्यं शोकवर्धनम्
etat sarvaṃ bhaved yena tatsarvaṃ kathayasva me / mārkaṇḍeya uvāca: daurbhāgyaṃ durgatiṃ caiva dāridryaṃ śokavardhanam
वैधव्यं सप्तजन्मनि जायते न युधिष्ठिर । कर्मणा येन पापानां क्षयस् तच् च वदामि ते
vaidhavyaṃ saptajanmani jāyate na yudhiṣṭhira / karmaṇā yena pāpānāṃ kṣayas tac ca vadāmi te
ज्येष्ठे मासे सिते पक्षे ततीयायां विशेषतः । तत्र स्नात्वा तु यो भक्त्या पञ्चाग्निं साधयेत् तपः
jyeṣṭhe māse site pakṣe tatīyāyāṃ viśeṣataḥ / tatra snātvā tu yo bhaktyā pañcāgniṃ sādhayet tapaḥ
सो ऽपि पापैर् अशेषैस् तु मुच्यते नात्र संशयः । गुग्गुलुं दाहयेद् यस् तु गौरी शिवसमीपतः
so 'pi pāpair aśeṣais tu mucyate nātra saṃśayaḥ / gugguluṃ dāhayed yas tu gaurī śivasamīpataḥ
तस्मिन् कर्मणि विप्रस्य उक्तानि भवते ततः । देहपाते कृते स्वर्गम् इत्य् एवं शङ्करो ऽब्रवीत्
tasmin karmaṇi viprasya uktāni bhavate tataḥ / dehapāte kṛte svargam ity evaṃ śaṅkaro 'bravīt
श्वेतैरक्तैस् तथा पीतैर् वस्त्रैश् च विविधैः शुभैः । ब्राह्मणीर्ब्राह्मणांश् चैव पूजयित्वा यथाविधि
śvetairaktais tathā pītair vastraiś ca vividhaiḥ śubhaiḥ / brāhmaṇīrbrāhmaṇāṃś caiva pūjayitvā yathāvidhi
पुष्पैर् नानाविधैश् चैव गन्धधूपैः सुशोभनैः । कण्ठे सूत्रं समाधाय कुङ्कुमेन विलेपयेत्
puṣpair nānāvidhaiś caiva gandhadhūpaiḥ suśobhanaiḥ / kaṇṭhe sūtraṃ samādhāya kuṅkumena vilepayet
कल्पयित्वा स्त्रियं गौरीं ब्राह्मणं शिवरूपिणम् । ताभ्यां दद्यात् समादृत्य दानम् उत्सृज्य वारिणा
kalpayitvā striyaṃ gaurīṃ brāhmaṇaṃ śivarūpiṇam / tābhyāṃ dadyāt samādṛtya dānam utsṛjya vāriṇā
कर्णवेष्टं त्वङ्गदं च काञ्चनीं मुद्रिकां तथा । सप्तधान्यं तथा देयं भोजनं नृपसत्तम
karṇaveṣṭaṃ tvaṅgadaṃ ca kāñcanīṃ mudrikāṃ tathā / saptadhānyaṃ tathā deyaṃ bhojanaṃ nṛpasattama
अन्यानि चैव दानानि तस्मिंस् तीर्थे नरोत्तम । सर्वदानैश् च यत्पुण्यं तत्पुण्यं त्रिगुणं भवेत्
anyāni caiva dānāni tasmiṃs tīrthe narottama / sarvadānaiś ca yatpuṇyaṃ tatpuṇyaṃ triguṇaṃ bhavet
तत्र साहस्रगुणितं नात्र कार्या विचारणा । शङ्करेण समं तत्र भुङ्क्ते भोगान् अनुत्तमान्
tatra sāhasraguṇitaṃ nātra kāryā vicāraṇā / śaṅkareṇa samaṃ tatra bhuṅkte bhogān anuttamān
सौभाग्यं तस्य विपुलं जायते नात्र संशयः । अपुत्रो लभते पुत्रं निर्धनो धनम् आप्नुयात्
saubhāgyaṃ tasya vipulaṃ jāyate nātra saṃśayaḥ / aputro labhate putraṃ nirdhano dhanam āpnuyāt
कामदं तीर्थराजं तु नर्मदायां व्यवस्थितम्
kāmadaṃ tīrtharājaṃ tu narmadāyāṃ vyavasthitam