इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे सौभाग्यतीर्थमहिमानुवर्णनो नाम चतुर्दशाधिकशततमो ऽध्यायः ॥ RKS अध्याय 115 मार्कण्डेय उवाच: ततो गच्छेत् तु राजेन्द्र भाण्डारं तीर्थम् उत्तमम् । दारिद्र्यभेदकरणं पुरुषांश् चैकविंशतिम्
iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe saubhāgyatīrthamahimānuvarṇano nāma caturdaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ || RKS adhyāya 115 mārkaṇḍeya uvāca: tato gacchet tu rājendra bhāṇḍāraṃ tīrtham uttamam / dāridryabhedakaraṇaṃ puruṣāṃś caikaviṃśatim
धनदेन तपस्तप्तं प्रसन्नः पद्मसम्भवः । तत्रैव स्वस्वदानेन प्राप्तं वित्तमनन्तकम्
dhanadena tapastaptaṃ prasannaḥ padmasambhavaḥ / tatraiva svasvadānena prāptaṃ vittamanantakam
तत्र गत्वा तु यो भक्त्या स्नात्वा वित्तं प्रयच्छति । तस्य वित्तपरिच्छेदो न भवेच् च कदाचन
tatra gatvā tu yo bhaktyā snātvā vittaṃ prayacchati / tasya vittaparicchedo na bhavec ca kadācana
तस्यैवानन्तरं राजन् रोहिणीतीर्थम् उत्तमम् । विख्यातं त्रिषु लोकेषु सर्वपापहरं परम्
tasyaivānantaraṃ rājan rohiṇītīrtham uttamam / vikhyātaṃ triṣu lokeṣu sarvapāpaharaṃ param
युधिष्ठिर उवाच: रोहिणीतीर्थमाहात्म्यं सर्वपापप्रणाशनम् । श्रोतुम् इच्छामि तत् त्वेन तन् मे त्वं वक्तुम् अर्हसि
yudhiṣṭhira uvāca: rohiṇītīrthamāhātmyaṃ sarvapāpapraṇāśanam / śrotum icchāmi tat tvena tan me tvaṃ vaktum arhasi
मार्कण्डेय उवाच: तस्मिन्न् एकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे । तस्योदरे शयानस्य देवदेवस्य पाण्डव
mārkaṇḍeya uvāca: tasminn ekārṇave ghore naṣṭe sthāvarajaṅgame / tasyodare śayānasya devadevasya pāṇḍava
नाभ्याम् अभून् महत्पद्मं रविमण्डलसन्निभम् । कीर्णकाकेसरयुतं पत्रैश् च समलंकृतम्
nābhyām abhūn mahatpadmaṃ ravimaṇḍalasannibham / kīrṇakākesarayutaṃ patraiś ca samalaṃkṛtam
तत्र ब्रह्मा समुत्पन्नश् चतुर्वदनपङ्कजः । किं करोमीति देवेश चिन्त्यमानः स्वदेहतः
tatra brahmā samutpannaś caturvadanapaṅkajaḥ / kiṃ karomīti deveśa cintyamānaḥ svadehataḥ
भगवान् अभवत् तत्र मरीचिर् भरताधिप । मरीचेः कश्यपो जातः सर्वसृष्टिकरस् ततः
bhagavān abhavat tatra marīcir bharatādhipa / marīceḥ kaśyapo jātaḥ sarvasṛṣṭikaras tataḥ
दक्षस्यापि तदा जाताः पञ्चाशत् कन्यकास् तु वै । ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश
dakṣasyāpi tadā jātāḥ pañcāśat kanyakās tu vai / dadau sa daśa dharmāya kaśyapāya trayodaśa
तथैव च पराः कन्याः सप्तविंशतिम् इन्दवे । रोहिणी नाम या तासां मध्ये ताराधिपानना
tathaiva ca parāḥ kanyāḥ saptaviṃśatim indave / rohiṇī nāma yā tāsāṃ madhye tārādhipānanā
अभीष्टा सर्वनारीणां भर्तुश्चापि विशेषतः । पुनः सा निश्चयीभूता तपसे भो नराधिप
abhīṣṭā sarvanārīṇāṃ bhartuścāpi viśeṣataḥ / punaḥ sā niścayībhūtā tapase bho narādhipa
ततः सा नर्मदातीरे चचार विपुलं तपः । एकरात्रं द्विरात्रं च षड्द्वादश तथापरैः
tataḥ sā narmadātīre cacāra vipulaṃ tapaḥ / ekarātraṃ dvirātraṃ ca ṣaḍdvādaśa tathāparaiḥ
पक्षमासोपवासैश् च कर्षयन्ती कलेवरम् । आराधयन्ती सततं महिषासुरमार्दिनीम्
pakṣamāsopavāsaiś ca karṣayantī kalevaram / ārādhayantī satataṃ mahiṣāsuramārdinīm
स्नात्वा स्नात्वा जले नित्यं नर्मदायाः शुचिः स्मिता । ततस् तुष्टा महाभागा देवी नारायणी नृप
snātvā snātvā jale nityaṃ narmadāyāḥ śuciḥ smitā / tatas tuṣṭā mahābhāgā devī nārāyaṇī nṛpa
प्रसन्ना ते महाभागे व्रतेन नियमेन च । ददामि ते न सन्देहो वरं वृणु यथेप्सितम्
prasannā te mahābhāge vratena niyamena ca / dadāmi te na sandeho varaṃ vṛṇu yathepsitam
एवं श्रुत्वा तु वचनं रोहिणी शशिनः प्रिया । वरं वव्रे ततो देवीम् इदं वचनम् अब्रवीत्
evaṃ śrutvā tu vacanaṃ rohiṇī śaśinaḥ priyā / varaṃ vavre tato devīm idaṃ vacanam abravīt
सर्वासां च सपत्नीनामधिका शशिनः प्रिया । यथा भवानि ह्य् अचिरात् त्वत्प्रसादात् तथा कुरु
sarvāsāṃ ca sapatnīnāmadhikā śaśinaḥ priyā / yathā bhavāni hy acirāt tvatprasādāt tathā kuru
एवम् अस्त्व् इति सा प्रोक्ता भवान्या भक्तितत्परैः । स्तूयमाना सुरगणैस् तत्रैवान्तरधीयत
evam astv iti sā proktā bhavānyā bhaktitatparaiḥ / stūyamānā suragaṇais tatraivāntaradhīyata
तदा प्रभृति सा देवी रोहिणी शशिनः प्रिया । संजाता सर्वलोकस्य वल्लभा नृपसत्तम
tadā prabhṛti sā devī rohiṇī śaśinaḥ priyā / saṃjātā sarvalokasya vallabhā nṛpasattama
तत्र तीर्थे तु या नारी नरो वा स्नाति भक्तितः । वल्लभा भवते सा तु भर्तुर् वै रोहिणी यथा
tatra tīrthe tu yā nārī naro vā snāti bhaktitaḥ / vallabhā bhavate sā tu bhartur vai rohiṇī yathā
तत्र तीर्थेषु यः कश्चित् प्राणत्यागं करोति च । सप्तजन्मनि तस्यैव वियोगो नैव जायते
tatra tīrtheṣu yaḥ kaścit prāṇatyāgaṃ karoti ca / saptajanmani tasyaiva viyogo naiva jāyate
मार्कण्डेय उवाच: ततो गच्छेत् तु राजेन्द्र चक्रतीर्थम् अनुत्तमम् । सेनापुरेति विख्यातं सर्वपापक्षयकरम्
mārkaṇḍeya uvāca: tato gacchet tu rājendra cakratīrtham anuttamam / senāpureti vikhyātaṃ sarvapāpakṣayakaram
सैनापत्ये ऽभिषिक्तेन देवदेवेन चक्रिणा । अभिषिक्तो महासेनः स देवेन्द्रपुरोगमैः
saināpatye 'bhiṣiktena devadevena cakriṇā / abhiṣikto mahāsenaḥ sa devendrapurogamaiḥ
दानवस्य वधार्थाय विजयाय दिवौकसाम् । भूमिदानेन विप्रेन्द्रांस् तर्पयित्वा यथा विधि
dānavasya vadhārthāya vijayāya divaukasām / bhūmidānena viprendrāṃs tarpayitvā yathā vidhi
शङ्खभेरीनिनादेन पटहानां च निःस्वनैः । वीणाभिश् च मृदण्गैश् च झल्लरीकांस्यतालकैः
śaṅkhabherīninādena paṭahānāṃ ca niḥsvanaiḥ / vīṇābhiś ca mṛdaṇgaiś ca jhallarīkāṃsyatālakaiḥ
तच्छ्रुत्वा निनदं घोरं दानवो बलदर्पितः । सुराणामाविघातार्थम् अभिषेकस्य चाग्रतः
tacchrutvā ninadaṃ ghoraṃ dānavo baladarpitaḥ / surāṇāmāvighātārtham abhiṣekasya cāgrataḥ
हस्त्यश्वरथपत्त्याद्यैः परिपूर्णो रवाकुलैः
hastyaśvarathapattyādyaiḥ paripūrṇo ravākulaiḥ
ततस् तु ताम् रौद्रवस्य वाहिनीं शरैः सुशार्ङ्गोज्झितकैः सुतीक्ष्णैः । विध्वस्य हस्त्यश्वरथान् महात्मा चक्रं विमुक्तं मधुघातिना च
tatas tu tām raudravasya vāhinīṃ śaraiḥ suśārṅgojjhitakaiḥ sutīkṣṇaiḥ / vidhvasya hastyaśvarathān mahātmā cakraṃ vimuktaṃ madhughātinā ca
दृष्ट्वा तु भीषणं चक्रमभिव्याप्तं षडाननः । त्यक्त्वा तत्राप्य् अवस्थानं चकार विपुलं तपः
dṛṣṭvā tu bhīṣaṇaṃ cakramabhivyāptaṃ ṣaḍānanaḥ / tyaktvā tatrāpy avasthānaṃ cakāra vipulaṃ tapaḥ
चक्रं मुक्तं विनाशाय हरिणा लोकधारिणा । विह्वलां दाहयामास पपात विमले जले
cakraṃ muktaṃ vināśāya hariṇā lokadhāriṇā / vihvalāṃ dāhayāmāsa papāta vimale jale
निष्पापं तच् च संजातं नर्मदायाः प्रभावतः । प्रावृट्काले शुभे पक्षे द्वादश्यां चैव भारत
niṣpāpaṃ tac ca saṃjātaṃ narmadāyāḥ prabhāvataḥ / prāvṛṭkāle śubhe pakṣe dvādaśyāṃ caiva bhārata
यश् च याति जितक्रोधश् चक्रतीर्थं हरिप्रियम् । सो ऽपि पापैः प्रमुच्येत यमं घोरं न पश्यति
yaś ca yāti jitakrodhaś cakratīrthaṃ haripriyam / so 'pi pāpaiḥ pramucyeta yamaṃ ghoraṃ na paśyati
रात्रौ जागरणं कृत्वा दीपं देवस्य दापयेत् । कथां च वैष्णवीं तत्र देवदेवं समाहितः
rātrau jāgaraṇaṃ kṛtvā dīpaṃ devasya dāpayet / kathāṃ ca vaiṣṇavīṃ tatra devadevaṃ samāhitaḥ
भीमव्रतं च पाराकं कृच्छ्रं चान्द्रायणं तथा । व्रतं सान्तपनं देव त्रिरात्रव्रतकं भृशम्
bhīmavrataṃ ca pārākaṃ kṛcchraṃ cāndrāyaṇaṃ tathā / vrataṃ sāntapanaṃ deva trirātravratakaṃ bhṛśam
तरेद् वैतरणीम् अन्ते भीमं चक्रमहर्निशम् । कूटशाल्मलिवृक्षांश् च कदाचिन् नैव पश्यति
tared vaitaraṇīm ante bhīmaṃ cakramaharniśam / kūṭaśālmalivṛkṣāṃś ca kadācin naiva paśyati
एतत् ते कथितं सर्वं चक्रतीर्थस्य यत्फलम्
etat te kathitaṃ sarvaṃ cakratīrthasya yatphalam