Chapter 41

इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे सूत्रयागवर्णनो नाम चत्वारिंशो ऽध्यायः ॥ RKS अध्याय 41 युधिष्ठिर उवाच: कीर्तनं कोटितीर्थस्य मानसंख्याप्रमाणतः । तीर्थानि चोत्तरे याम्ये प्राकारे संस्थितानि च

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe sūtrayāgavarṇano nāma catvāriṃśo 'dhyāyaḥ || RKS adhyāya 41 yudhiṣṭhira uvāca: kīrtanaṃ koṭitīrthasya mānasaṃkhyāpramāṇataḥ / tīrthāni cottare yāmye prākāre saṃsthitāni ca

कथयस्व प्रसादेन तानि मे मुनिसत्तम । तेषां तु दर्शनाद् एव पापं दुष्कृतकर्मिणाम्

kathayasva prasādena tāni me munisattama / teṣāṃ tu darśanād eva pāpaṃ duṣkṛtakarmiṇām

प्रणश्येत् तत्क्षणाद् एव तमः सूर्योदये यथा । मार्कण्डेय उवाच: उत्तरे यानि तीर्थानि यानि तीर्थानि दक्षिणे

praṇaśyet tatkṣaṇād eva tamaḥ sūryodaye yathā / mārkaṇḍeya uvāca: uttare yāni tīrthāni yāni tīrthāni dakṣiṇe

लीयन्ते कोटितीर्थे तु साक्षाच् छिवपदे नृप । पृथिव्यां यानि तीर्थानि आसमुद्रान्तगोचरे

līyante koṭitīrthe tu sākṣāc chivapade nṛpa / pṛthivyāṃ yāni tīrthāni āsamudrāntagocare

तानि साक्षात् कोटितीर्थे लीयन्ते परमे पदे । कपिला ऽमरयोर् मध्ये नर्मदोंकारमध्यतः

tāni sākṣāt koṭitīrthe līyante parame pade / kapilā 'marayor madhye narmadoṃkāramadhyataḥ

अत्रान्तरे नृपश्रेष्ठ कोटितीर्थं व्यवस्थितम् । दशायुतानि तीर्थानां पातालतलवासिनाम्

atrāntare nṛpaśreṣṭha koṭitīrthaṃ vyavasthitam / daśāyutāni tīrthānāṃ pātālatalavāsinām

कपिलानर्मदामध्ये शिवेन स्थापितानि च । अत्रान्तरे महाराज रुद्रावर्तजलेन तु

kapilānarmadāmadhye śivena sthāpitāni ca / atrāntare mahārāja rudrāvartajalena tu

स्नात्वा विधानतस् ते वै गच्छन्ति शिवमन्दिरम् । ये वसन्त्य् उत्तरे कूले रुद्रलोके वसन्ति ते

snātvā vidhānatas te vai gacchanti śivamandiram / ye vasanty uttare kūle rudraloke vasanti te

वसन्ति वामभागे वै ते लोकं यान्ति वैष्णवम् । ये पूर्वपश्चिमे भागे वसन्त्य् अमरकण्टके

vasanti vāmabhāge vai te lokaṃ yānti vaiṣṇavam / ye pūrvapaścime bhāge vasanty amarakaṇṭake

रुद्रस्य ब्रह्मणो लोकं ते प्रयान्ति च वैष्णवम् । जले चैकादशाग्नौ तु पतने षोडशैव तु

rudrasya brahmaṇo lokaṃ te prayānti ca vaiṣṇavam / jale caikādaśāgnau tu patane ṣoḍaśaiva tu

सहस्राणि तथाशीतिर् मरणाद् गोगृहे तथा । अनशने ब्रह्मलोकः सार्द्धं लक्षमुदाहृतः

sahasrāṇi tathāśītir maraṇād gogṛhe tathā / anaśane brahmalokaḥ sārddhaṃ lakṣamudāhṛtaḥ

कपिलानर्मदातोये जलाग्नी साधयन्ति ये । चतुर्युगसहस्राणि रुद्रलोके वसन्ति ते

kapilānarmadātoye jalāgnī sādhayanti ye / caturyugasahasrāṇi rudraloke vasanti te

अवशः स्ववशो वा ऽपि मृगपक्षिसरीसृपाः । तिर्यग्योनिगताः पापा म्रियन्ते ये युधिष्ठिर

avaśaḥ svavaśo vā 'pi mṛgapakṣisarīsṛpāḥ / tiryagyonigatāḥ pāpā mriyante ye yudhiṣṭhira

राजानस् ते प्रजायन्ते शुभे वैद्याधरे पुरे । राहुसोमसमायोगे कोटितीर्थे नराधिप

rājānas te prajāyante śubhe vaidyādhare pure / rāhusomasamāyoge koṭitīrthe narādhipa

पुण्यं यत् कीर्तितं पुंसां तस्य संख्या न विद्यते । गयायां च कुरुक्षेत्रे पुष्करे ऽमरकण्टके

puṇyaṃ yat kīrtitaṃ puṃsāṃ tasya saṃkhyā na vidyate / gayāyāṃ ca kurukṣetre puṣkare 'marakaṇṭake

तुल्यं फलमवाप्नोति राहुग्रस्ते दिवाकरे । प्राची सरस्वती यत्र स्थाणुः सारस्वतं जलम्

tulyaṃ phalamavāpnoti rāhugraste divākare / prācī sarasvatī yatra sthāṇuḥ sārasvataṃ jalam

सार्द्धं द्वादश लक्षं तु दत्तं तत्र प्रवर्तते । तत् तुल्यं तु भवेत् सर्वं कोटितीर्थे न संशयः

sārddhaṃ dvādaśa lakṣaṃ tu dattaṃ tatra pravartate / tat tulyaṃ tu bhavet sarvaṃ koṭitīrthe na saṃśayaḥ

न्यायोपार्जितवित्तस्य राहुग्रस्ते दिवाकरे । नानाविधं तु पुण्यं च मतं वै परिकीर्तितम्

nyāyopārjitavittasya rāhugraste divākare / nānāvidhaṃ tu puṇyaṃ ca mataṃ vai parikīrtitam

ब्रह्मविष्णुशिवोक्तं च प्रमाण सर्वसम्मतम् । अल्पसत्त्वा नरा राजन् काले मायाविमोहिताः

brahmaviṣṇuśivoktaṃ ca pramāṇa sarvasammatam / alpasattvā narā rājan kāle māyāvimohitāḥ

ओंकारं ये न पश्यन्ति तथा वै सप्तकल्पगाम् । गोछागयोर् महाराज हेमरूप्ये यद् अन्तरम्

oṃkāraṃ ye na paśyanti tathā vai saptakalpagām / gochāgayor mahārāja hemarūpye yad antaram

शूद्रब्राह्मणयोर् यद्वद् यथा वद्दधितक्रयोः । अमरेश्वरतीर्थं हि ज्ञेयं तीर्थान्तरैः सह

śūdrabrāhmaṇayor yadvad yathā vaddadhitakrayoḥ / amareśvaratīrthaṃ hi jñeyaṃ tīrthāntaraiḥ saha

दीयते कोटितीर्थे यद्गुञ्जामात्रं हिरण्यकम् । तस्य संख्या न विद्यते यावद् आहूत संप्लवम्

dīyate koṭitīrthe yadguñjāmātraṃ hiraṇyakam / tasya saṃkhyā na vidyate yāvad āhūta saṃplavam

चतुर्हस्तप्रमाणं तु कोटितीर्थं न संशयः । हस्तमात्रं तथा चान्ये वितस्तिं च तथा ऽपरे

caturhastapramāṇaṃ tu koṭitīrthaṃ na saṃśayaḥ / hastamātraṃ tathā cānye vitastiṃ ca tathā 'pare

चतुरङ्गुलमयं के ऽपि केचिद् अङ्गुलमानतः । अर्द्धाङ्गुलं यवमात्रं ब्रह्मसूत्रप्रमाणतः

caturaṅgulamayaṃ ke 'pi kecid aṅgulamānataḥ / arddhāṅgulaṃ yavamātraṃ brahmasūtrapramāṇataḥ

चतुर्विंशे द्वादशाब्दे कुरुक्षेत्रात् सरस्वती । कोटितीर्थे तथा स्नातुं राहुग्रस्ते दिवाकरे

caturviṃśe dvādaśābde kurukṣetrāt sarasvatī / koṭitīrthe tathā snātuṃ rāhugraste divākare

करिणीरूपमास्थाय आयात् स्वपुण्यकक्षयात् । स्नानं कृत्वा पुनर्याति कुरुक्षेत्रं न संशयः

kariṇīrūpamāsthāya āyāt svapuṇyakakṣayāt / snānaṃ kṛtvā punaryāti kurukṣetraṃ na saṃśayaḥ

कावेरीसङ्गमं यावद् आरभ्यो दधिसङ्गमम् । अत्रान्तरे महाराज तीर्थकोट्यो दश स्मृताः

kāverīsaṅgamaṃ yāvad ārabhyo dadhisaṅgamam / atrāntare mahārāja tīrthakoṭyo daśa smṛtāḥ

कोटितीर्थं समारभ्य नीलगङ्गावसानतः । अष्टलक्षाणि तीर्थानां ब्रह्मसूत्रप्रमाणतः

koṭitīrthaṃ samārabhya nīlagaṅgāvasānataḥ / aṣṭalakṣāṇi tīrthānāṃ brahmasūtrapramāṇataḥ

कावेर्याः पूर्वभागे च यावत् पर्यङ्कपर्वतः । दश लक्षाणि तीर्थानां संख्या च कथिता तव

kāveryāḥ pūrvabhāge ca yāvat paryaṅkaparvataḥ / daśa lakṣāṇi tīrthānāṃ saṃkhyā ca kathitā tava

नर्मदायां समासाद्य जमदग्नेर् महाश्रमम् । श्रीकण्ठं नीलकण्ठं च लिङ्गं पापप्रणाशनम्

narmadāyāṃ samāsādya jamadagner mahāśramam / śrīkaṇṭhaṃ nīlakaṇṭhaṃ ca liṅgaṃ pāpapraṇāśanam

कन्यातीर्थं महापुण्यं कपिलेश्वरम् उत्तमम् । कपिलावर्तसंज्ञं तु तीर्थं पापहरं परम्

kanyātīrthaṃ mahāpuṇyaṃ kapileśvaram uttamam / kapilāvartasaṃjñaṃ tu tīrthaṃ pāpaharaṃ param

तत्र पूषा च सूर्यस् तु शिवध्यानपरायणः । दिव्यं वर्षसहस्रं तु तपस् तेपे सुदुष्करम्

tatra pūṣā ca sūryas tu śivadhyānaparāyaṇaḥ / divyaṃ varṣasahasraṃ tu tapas tepe suduṣkaram

ततस् तुष्टः सुरेशानस् तम् उवाच तदा नृप । वरं वृणीष्व भद्रं ते यत् ते मनसि वर्तते

tatas tuṣṭaḥ sureśānas tam uvāca tadā nṛpa / varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te yat te manasi vartate

पूषोवाच: यदि तुष्टो ऽसि देवेश वरं दातुं त्वम् इच्छसि । सूर्यपिङ्गलसंज्ञं तु लिङ्गं परमसिद्धिदम्

pūṣovāca: yadi tuṣṭo 'si deveśa varaṃ dātuṃ tvam icchasi / sūryapiṅgalasaṃjñaṃ tu liṅgaṃ paramasiddhidam

आकाशे प्रतपद्रश्मिसहस्रांशु समप्रभम् । मासे मासे ऽन्यमित्रस् तु संक्रमश् चान्यराशिषु

ākāśe pratapadraśmisahasrāṃśu samaprabham / māse māse 'nyamitras tu saṃkramaś cānyarāśiṣu

इमं वरम् अहं मन्ये जगद् द्योतनकारकम् । ईश्वर उवाच: सर्वसम्पत्समृद्धिस् ते मत्प्रसादाद् भविष्यति

imaṃ varam ahaṃ manye jagad dyotanakārakam / īśvara uvāca: sarvasampatsamṛddhis te matprasādād bhaviṣyati

कृते युगे महाराज मयैतद् दृष्टम् एव च । चतुर्दश्यां तथा ऽष्टम्यां पिङ्गलेश्वरपूजनात्

kṛte yuge mahārāja mayaitad dṛṣṭam eva ca / caturdaśyāṃ tathā 'ṣṭamyāṃ piṅgaleśvarapūjanāt

कोटियज्ञफलं प्राप्य शिवलोके महीयते । रेवातीरेषु ये देवाः क्रोशमात्रं स्वयंभुवः

koṭiyajñaphalaṃ prāpya śivaloke mahīyate / revātīreṣu ye devāḥ krośamātraṃ svayaṃbhuvaḥ

सर्वे ते सिद्धिदा ज्ञेयाः कामभोगफलप्रदाः । केचित् कूष्माण्डमात्रा वै केचिद्वै पुष्पमात्रकाः

sarve te siddhidā jñeyāḥ kāmabhogaphalapradāḥ / kecit kūṣmāṇḍamātrā vai kecidvai puṣpamātrakāḥ

एरण्डफलमात्राश् च वज्रमौक्तिकमानतः । कृते मणिमयाः प्रोक्तास् त्रेतायां तु हिरण्मयाः

eraṇḍaphalamātrāś ca vajramauktikamānataḥ / kṛte maṇimayāḥ proktās tretāyāṃ tu hiraṇmayāḥ

द्वापरे रौप्यताम्राश् च कलौ चाश्ममयाः स्मृताः । ब्राह्मं कृतयुगं प्राहुस् त्रेतां वै क्षत्रियं तथा

dvāpare raupyatāmrāś ca kalau cāśmamayāḥ smṛtāḥ / brāhmaṃ kṛtayugaṃ prāhus tretāṃ vai kṣatriyaṃ tathā

द्वापरं वैश्यम् इत्य् एवं कलिं शूद्रं तथैव च । नापुण्यालिङ्गमासाद्य म्रियते ऽमरकण्टके

dvāparaṃ vaiśyam ity evaṃ kaliṃ śūdraṃ tathaiva ca / nāpuṇyāliṅgamāsādya mriyate 'marakaṇṭake

को न मुच्येत कौन्तेय सप्तजन्मजकिल्बिषात् । यादृशो ऽयं गिरिः पुण्यः सर्वतो ऽमरकण्टकः

ko na mucyeta kaunteya saptajanmajakilbiṣāt / yādṛśo 'yaṃ giriḥ puṇyaḥ sarvato 'marakaṇṭakaḥ

तादृशं नानुपश्यामि त्रिषु लोकेषु भारत । पर्वतस्य समन्तात् तु तीर्थकोटिर् व्यवस्थिता

tādṛśaṃ nānupaśyāmi triṣu lokeṣu bhārata / parvatasya samantāt tu tīrthakoṭir vyavasthitā

स्वर्गसोपानमासाद्य प्रात्यक्षं शिवदर्शनम् । सुपुण्यं कोटितीर्थं वै तथा चामरकण्टकम्

svargasopānamāsādya prātyakṣaṃ śivadarśanam / supuṇyaṃ koṭitīrthaṃ vai tathā cāmarakaṇṭakam

स्वर्गदं मोक्षदं विद्धि सर्वसिद्धिप्रदायकम् । वैदूर्यपर्वते सिद्धो मान्धाता च कृते युगे

svargadaṃ mokṣadaṃ viddhi sarvasiddhipradāyakam / vaidūryaparvate siddho māndhātā ca kṛte yuge

कथितो नृपशार्दूल तथान्यत् कथयामि ते । कावेरीसङ्गमः पुण्यः सर्वलोकेषु विश्रुतः

kathito nṛpaśārdūla tathānyat kathayāmi te / kāverīsaṅgamaḥ puṇyaḥ sarvalokeṣu viśrutaḥ

तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृता न पुनर्भवाः । कावेर्यां भूतजाभौमे व्यतीपातो यदा भवेत्

tatra snātvā divaṃ yānti ye mṛtā na punarbhavāḥ / kāveryāṃ bhūtajābhaume vyatīpāto yadā bhavet

सहस्रगुणितं पुण्यं भवेत् तस्यास् तु सङ्गमे । शस्त्रेण निहता ये वै तिलमिश्राम्बुदानतः

sahasraguṇitaṃ puṇyaṃ bhavet tasyās tu saṅgame / śastreṇa nihatā ye vai tilamiśrāmbudānataḥ

ते चैकोद्दिष्टश्राद्धेन स्वर्गलोकम् अवाप्नुयुः । चाण्डालाद् गुहकात् सर्पाद् विद्युतो ब्राह्मणाद् अपि

te caikoddiṣṭaśrāddhena svargalokam avāpnuyuḥ / cāṇḍālād guhakāt sarpād vidyuto brāhmaṇād api

दंष्ट्रिभ्यश् च पशुभ्यश् च मरणं पापकर्मिणाम् । सर्वे ते नृपशार्दूल कावेरीसङ्गमे शुभे

daṃṣṭribhyaś ca paśubhyaś ca maraṇaṃ pāpakarmiṇām / sarve te nṛpaśārdūla kāverīsaṅgame śubhe

श्राद्धस्य करणात् सत्यं तृप्ता यान्ति परां गतिम् । कुबेरेण तपस् तप्तं दिव्यं वर्षसहस्रकम्

śrāddhasya karaṇāt satyaṃ tṛptā yānti parāṃ gatim / kubereṇa tapas taptaṃ divyaṃ varṣasahasrakam

आराधितः पूजितश् च लोकनाथ उमापतिः । शिवप्रसादसम्पन्नो लोकपालत्वमाप्तवान्

ārādhitaḥ pūjitaś ca lokanātha umāpatiḥ / śivaprasādasampanno lokapālatvamāptavān

तत्र यस् त्यजति प्राणांस् तस्य पुण्यफलं शृणु । षष्टिवर्षसहस्राणि देवराज्यम् अवाप्नुयात्

tatra yas tyajati prāṇāṃs tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu / ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi devarājyam avāpnuyāt

अवशः स्ववशो वा ऽपि प्राणत्यागं करोति यः । दशवर्षसहस्राणि राजा वैद्याधरे पुरे

avaśaḥ svavaśo vā 'pi prāṇatyāgaṃ karoti yaḥ / daśavarṣasahasrāṇi rājā vaidyādhare pure

रेवाकावेरिकैस् तोयैस् तिलैर् आरण्यकैस् तथा । पितरस् तर्पितास् तत्र तृप्ता यान्ति परां गतिम्

revākāverikais toyais tilair āraṇyakais tathā / pitaras tarpitās tatra tṛptā yānti parāṃ gatim

नानामुखसहस्रैस् तु कावेरी प्रथिता भुवि । चराचरं यथा व्याप्तं वायुना सूर्यरश्मिभिः

nānāmukhasahasrais tu kāverī prathitā bhuvi / carācaraṃ yathā vyāptaṃ vāyunā sūryaraśmibhiḥ

तथा तोयेन कावेर्या व्याप्तं च वसुधातलम् । नर्मदादक्षिणे कूले वाराहे विन्ध्यपर्वते

tathā toyena kāveryā vyāptaṃ ca vasudhātalam / narmadādakṣiṇe kūle vārāhe vindhyaparvate

प्रत्यक्षा सर्वदेवानां पयोष्णी निर्गता यतः । सोमस्य दुहिता चासीत् हिमगर्भेन्दुशीतला

pratyakṣā sarvadevānāṃ payoṣṇī nirgatā yataḥ / somasya duhitā cāsīt himagarbhenduśītalā

हरेणाराधिता पूर्वम् उमामूर्तिः पयस्विनी । लोकानां तारणार्थाय सोमगङ्गेति गीयते

hareṇārādhitā pūrvam umāmūrtiḥ payasvinī / lokānāṃ tāraṇārthāya somagaṅgeti gīyate

विनिष्क्रान्ता शरीराच् च वाराहस्य यशस्विनः । तत्र स्नात्वा नरो राजन् भवे वै न पुनर् भवेत्

viniṣkrāntā śarīrāc ca vārāhasya yaśasvinaḥ / tatra snātvā naro rājan bhave vai na punar bhavet

तिलोदकप्रदानेन पितरस् तस्य भारत । दशायुतसहस्राणि लोके क्रीडन्ति शाङ्करे

tilodakapradānena pitaras tasya bhārata / daśāyutasahasrāṇi loke krīḍanti śāṅkare

कार्त्तिक्यां यत्फलं तस्य वाराहे विन्ध्यपर्वते । संख्या न शक्यते स्नानाद् अत्र वर्षशतैर् अपि

kārttikyāṃ yatphalaṃ tasya vārāhe vindhyaparvate / saṃkhyā na śakyate snānād atra varṣaśatair api

शिवेन कथितं पूर्वं पुराणे स्कन्दकीर्तिते । तत्र यद् दीयते दानं तस्य संख्या न विद्यते

śivena kathitaṃ pūrvaṃ purāṇe skandakīrtite / tatra yad dīyate dānaṃ tasya saṃkhyā na vidyate

ये चार्चयन्ति वाराहं न ते प्राकृतमानुषाः । प्राणत्यागे कृते तत्र शिवलोकम् अवाप्नुयुः

ye cārcayanti vārāhaṃ na te prākṛtamānuṣāḥ / prāṇatyāge kṛte tatra śivalokam avāpnuyuḥ

राहुसोमसमायोगे वाराहे विन्ध्यपर्वते । कुरुक्षेत्रसमं पुण्यं पुरा वै शङ्करो ऽब्रवीत्

rāhusomasamāyoge vārāhe vindhyaparvate / kurukṣetrasamaṃ puṇyaṃ purā vai śaṅkaro 'bravīt

गिरेर् आरभ्य वाराहात् पयोष्ण्याः सङ्गमावधि । अत्रान्तरे नृपश्रेष्ठ तीर्थकोटिर् उदाहृता

girer ārabhya vārāhāt payoṣṇyāḥ saṅgamāvadhi / atrāntare nṛpaśreṣṭha tīrthakoṭir udāhṛtā

पयोष्णीसङ्गमे तत्र सोमावर्तः स उच्यते । स देशः सर्वतः पुण्यः सत्यम् एतत् तवोदितम्

payoṣṇīsaṅgame tatra somāvartaḥ sa ucyate / sa deśaḥ sarvataḥ puṇyaḥ satyam etat tavoditam

पयोष्णीसङ्गमे पापहरे लिङ्गस्य दर्शनात् । तत्र स्नानस्य दानस्य संख्या कर्तुं न शक्यते

payoṣṇīsaṅgame pāpahare liṅgasya darśanāt / tatra snānasya dānasya saṃkhyā kartuṃ na śakyate

तापीपयोष्णीसंभेदश् चन्द्रसूर्यग्रहे नृप । कुरुक्षेत्राच्छतगुणः शिवेन परिकीर्तितः

tāpīpayoṣṇīsaṃbhedaś candrasūryagrahe nṛpa / kurukṣetrācchataguṇaḥ śivena parikīrtitaḥ

चतुर्भुजो हरिर् यत्र श्रीपतिः पुरुषोत्तमः । विष्णुक्षेत्रं तु विज्ञेयं क्रोशमात्रं तु तन्नृप

caturbhujo harir yatra śrīpatiḥ puruṣottamaḥ / viṣṇukṣetraṃ tu vijñeyaṃ krośamātraṃ tu tannṛpa

आश्विनस्य तु मासस्य कृष्णपक्षे चतुर्दशी । अमावास्या सिनीवाली पर्वाण्य् एतान्य् अनुक्रमात्

āśvinasya tu māsasya kṛṣṇapakṣe caturdaśī / amāvāsyā sinīvālī parvāṇy etāny anukramāt

चतुर्दश्यां चतुर्योगे पीयूषं वहते नृप । पितरस् तृप्तिम् आयान्ति दिने तस्मिन् न संशयः

caturdaśyāṃ caturyoge pīyūṣaṃ vahate nṛpa / pitaras tṛptim āyānti dine tasmin na saṃśayaḥ

सुर्यग्रहे कुरुक्षेत्रे यत्फलं परिकीर्तितम् । तापीपयोष्णीसम्पर्के तत्फलं परिकीर्तितम्

suryagrahe kurukṣetre yatphalaṃ parikīrtitam / tāpīpayoṣṇīsamparke tatphalaṃ parikīrtitam

दीपोत्सर्गे तु कौमुद्यां फलं संख्या न विद्यते । पुरुषश् चक्रवर्ती स्याद् दीपं तत्र चकार यः

dīpotsarge tu kaumudyāṃ phalaṃ saṃkhyā na vidyate / puruṣaś cakravartī syād dīpaṃ tatra cakāra yaḥ

कार्त्तिक्याम् आश्विने मासि पक्षयोर् उभयोर् अपि । मासम् एकं न भुञ्जीत तस्य पुण्यफलं शृणु

kārttikyām āśvine māsi pakṣayor ubhayor api / māsam ekaṃ na bhuñjīta tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu

यावच् चन्द्रश् च सूर्यश् च हिमवांश् च महोदधिः । तावत् कालं वसेत् स्वर्गे विष्णुलोके च भारत

yāvac candraś ca sūryaś ca himavāṃś ca mahodadhiḥ / tāvat kālaṃ vaset svarge viṣṇuloke ca bhārata

नर्मदादक्षिणे भित्त्वा पातालात् तु समुत्थितम् । कावेरी कुण्डम् इत्य् एवं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

narmadādakṣiṇe bhittvā pātālāt tu samutthitam / kāverī kuṇḍam ity evaṃ triṣu lokeṣu viśrutam

स्नातमात्रो नरस् तत्र गाणपत्यम् अवाप्नुयात् । कुण्डेश्वरं सिद्धलिङ्गं सुरसिद्धनिषेवितम्

snātamātro naras tatra gāṇapatyam avāpnuyāt / kuṇḍeśvaraṃ siddhaliṅgaṃ surasiddhaniṣevitam

प्रमादात् कुरुते यस् तु पूतलिङ्गस्य पूजनम् । न तत्पुण्यस्य संख्यास्ति यावच् चन्द्रार्कतारकम्

pramādāt kurute yas tu pūtaliṅgasya pūjanam / na tatpuṇyasya saṃkhyāsti yāvac candrārkatārakam

तिलोदकप्रदानेन पिण्डपातेन भारत । असंख्यकालिका तृप्तिः पितॄणां नास्ति संशयः

tilodakapradānena piṇḍapātena bhārata / asaṃkhyakālikā tṛptiḥ pitṝṇāṃ nāsti saṃśayaḥ

कावेर्यास् तु प्रभावेण नर्मदासङ्गमात् पुनः । यज्ञावर्तो ऽभवद् देशः सत्यम् एतच्छिवोदितम्

kāveryās tu prabhāveṇa narmadāsaṅgamāt punaḥ / yajñāvarto 'bhavad deśaḥ satyam etacchivoditam

स्वयम्भुवानि लिङ्गानि स्वर्गमोक्षप्रदानि तु । यत्र तत्र नरः स्नात्वा कावेर्या नृपसत्तम

svayambhuvāni liṅgāni svargamokṣapradāni tu / yatra tatra naraḥ snātvā kāveryā nṛpasattama

अश्वमेधफलं प्राप्य विष्णुलोके महीयते । त्यक्त्वा प्राणांस् तु कौवेर्यां कौबेरं लोकम् आप्नुयात्

aśvamedhaphalaṃ prāpya viṣṇuloke mahīyate / tyaktvā prāṇāṃs tu kauveryāṃ kauberaṃ lokam āpnuyāt

कौबेरेश्वरलिङ्गं तु सर्वसिद्धिप्रदायकम् । कावेरीनर्मदामध्ये न तत्पश्यन्ति मानवाः

kaubereśvaraliṅgaṃ tu sarvasiddhipradāyakam / kāverīnarmadāmadhye na tatpaśyanti mānavāḥ

पूज्यते सुरदैत्यैस् तु नागकन्याभिर् अर्च्यते । अर्चनात् तस्य देवस्य द्वादशादित्यसन्निभः

pūjyate suradaityais tu nāgakanyābhir arcyate / arcanāt tasya devasya dvādaśādityasannibhaḥ

सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते । कावेरीनर्मदाभेदे बाणलिङ्गं प्रतिष्ठितम्

sarvapāpavinirmuktaḥ śivaloke mahīyate / kāverīnarmadābhede bāṇaliṅgaṃ pratiṣṭhitam

कुबेरेण पुरा दृष्टं सङ्गमेश्वरनामतः । अर्चनात् तस्य देवस्य लोकपुरे वसेत्

kubereṇa purā dṛṣṭaṃ saṅgameśvaranāmataḥ / arcanāt tasya devasya lokapure vaset

गङ्गायमुनसंभेदे यत्फलं परिकीर्तितम् । भौमे तु भूतजायोगे व्यतीपाते च संक्रमे

gaṅgāyamunasaṃbhede yatphalaṃ parikīrtitam / bhaume tu bhūtajāyoge vyatīpāte ca saṃkrame

राहुसोमसमायोगे तद् एवाष्टगुणं स्मृतम् । अशीतिश् च गुणाः प्रोक्ता गङ्गायमुनसङ्गमे

rāhusomasamāyoge tad evāṣṭaguṇaṃ smṛtam / aśītiś ca guṇāḥ proktā gaṅgāyamunasaṅgame

कावेरीनर्मदायोगे बाणा अष्टगुणाः स्मृताः । गङ्गाषष्टिसहस्रैस् तु क्षेत्रपालैः प्रपूज्यते

kāverīnarmadāyoge bāṇā aṣṭaguṇāḥ smṛtāḥ / gaṅgāṣaṣṭisahasrais tu kṣetrapālaiḥ prapūjyate

तदर्धैरन्यतीर्थानि रक्षन्ते नात्र संशयः । अमरेश्वरयाम्ये तु लिङ्गं चैव जलेश्वरम्

tadardhairanyatīrthāni rakṣante nātra saṃśayaḥ / amareśvarayāmye tu liṅgaṃ caiva jaleśvaram

दर्शनात् तस्य लिङ्गस्य गाणपत्यमवाप्नुयात् । लक्षैश् च रक्षिता देवैर् नर्मदा सप्तकल्पगा

darśanāt tasya liṅgasya gāṇapatyamavāpnuyāt / lakṣaiś ca rakṣitā devair narmadā saptakalpagā

धन्विभिः षष्टिपुरुषैः सहस्रैश् च युधिष्ठिर । ओंकारं शतसाहस्र्या पर्वतो लिङ्गम् एव च

dhanvibhiḥ ṣaṣṭipuruṣaiḥ sahasraiś ca yudhiṣṭhira / oṃkāraṃ śatasāhasryā parvato liṅgam eva ca

अन्यदेशे कृतं पापं पुण्यक्षेत्रे विनश्यति । पुण्यक्षेत्रे कृतं पापं वज्रलेपो भविष्यति

anyadeśe kṛtaṃ pāpaṃ puṇyakṣetre vinaśyati / puṇyakṣetre kṛtaṃ pāpaṃ vajralepo bhaviṣyati

क्षणमात्रेण दुःखेन अत्यन्तसुखमश्नुते

kṣaṇamātreṇa duḥkhena atyantasukhamaśnute