इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे नर्मदामाहात्म्ये शिवमहिमानुवर्णनो नामैकोनषष्टितमो ऽध्यायः ॥ RKS अध्याय 60 मार्कण्डेय उवाच: वैष्णवं दानधर्मं च कथ्यमानं निबोध मे । विष्णुयोगं समभ्यस्य सर्वक्लेशापनुत्तये
iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe narmadāmāhātmye śivamahimānuvarṇano nāmaikonaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ || RKS adhyāya 60 mārkaṇḍeya uvāca: vaiṣṇavaṃ dānadharmaṃ ca kathyamānaṃ nibodha me / viṣṇuyogaṃ samabhyasya sarvakleśāpanuttaye
विष्णुं सम्पूज्य विधिना घृतस्नानादिभिः स्तवैः । द्वादश्यां विष्णुम् उद्दिश्य दद्याद् एकां पयस्विनीम्
viṣṇuṃ sampūjya vidhinā ghṛtasnānādibhiḥ stavaiḥ / dvādaśyāṃ viṣṇum uddiśya dadyād ekāṃ payasvinīm
नर्मदातीरम् आसाद्य तस्य पुण्यफलं शृणु । पूज्यते धर्मराजेन यथा विष्णुस् तथैव सः
narmadātīram āsādya tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu / pūjyate dharmarājena yathā viṣṇus tathaiva saḥ
शैवानां वैष्णवानां च सहस्रम् भोजयेत् तु यः । गर्भिणी धेनुसंमिश्रं वृषभैर् दशभिर्युतम्
śaivānāṃ vaiṣṇavānāṃ ca sahasram bhojayet tu yaḥ / garbhiṇī dhenusaṃmiśraṃ vṛṣabhair daśabhiryutam
अर्चितं गन्धपुष्पाद्यैर् हेमवस्त्रैर् अलंकृतम् । प्रदक्षिणम् उपाक्रम्य मन्त्रराजं च भक्तितः
arcitaṃ gandhapuṣpādyair hemavastrair alaṃkṛtam / pradakṣiṇam upākramya mantrarājaṃ ca bhaktitaḥ
ओं नमो भगवते वासुदेवयेति समुच्चरन् । वेदविद्भिः समाकीर्णं विष्णोर् आराधनैः शुभैः
oṃ namo bhagavate vāsudevayeti samuccaran / vedavidbhiḥ samākīrṇaṃ viṣṇor ārādhanaiḥ śubhaiḥ
नर्मदातोयम् आसाद्य दीपमालां प्रबोधयेत् । गावो ममाग्रतो नित्यं गावः पृष्ठत एव च
narmadātoyam āsādya dīpamālāṃ prabodhayet / gāvo mamāgrato nityaṃ gāvaḥ pṛṣṭhata eva ca
गावो मे हृदये वापि गवां मध्ये वसाम्य् अहम् । इमं मन्त्रं समुत्थाय जपेद् आसां पुरो गवाम्
gāvo me hṛdaye vāpi gavāṃ madhye vasāmy aham / imaṃ mantraṃ samutthāya japed āsāṃ puro gavām
गन्धतो याक्षतैर् मिश्रैर् गृहीत्वा ताम्रभाजनम् । शृङ्गपुच्छ जलस्नातः शुक्लवस्त्रसमन्वितः
gandhato yākṣatair miśrair gṛhītvā tāmrabhājanam / śṛṅgapuccha jalasnātaḥ śuklavastrasamanvitaḥ
नर्मदास्नानपानेन गवां पुच्छाम्भसा तथा । सर्वकल्मषनिर्मुक्तः सुसिद्धः सुचिरव्रतः
narmadāsnānapānena gavāṃ pucchāmbhasā tathā / sarvakalmaṣanirmuktaḥ susiddhaḥ suciravrataḥ
स्नापयित्वा गतस् तत्र स विप्रो नर्मदातटे । पौर्णमास्यां पूर्णचन्द्रे राहुसोमसमागमे
snāpayitvā gatas tatra sa vipro narmadātaṭe / paurṇamāsyāṃ pūrṇacandre rāhusomasamāgame
तैरेव सार्द्धं विप्रेन्द्रैः संप्रपूज्य हरिं स्मरेत् । भृत्यपुत्रकलत्राद् यैर् युक्तः स्वजनबान्धवैः
taireva sārddhaṃ viprendraiḥ saṃprapūjya hariṃ smaret / bhṛtyaputrakalatrād yair yuktaḥ svajanabāndhavaiḥ
निवेदयेत् तु कृष्णाय मन्त्रेण श्रद्धयान्वितः । श्राद्धे दाने च होमे च विवाहे मङ्गले तथा
nivedayet tu kṛṣṇāya mantreṇa śraddhayānvitaḥ / śrāddhe dāne ca home ca vivāhe maṅgale tathā
गोमातरः स्थिता नित्यं विष्णुलोके शिवात्मिकाः । शिवायैता मया दत्ता विष्णवे च महात्मने
gomātaraḥ sthitā nityaṃ viṣṇuloke śivātmikāḥ / śivāyaitā mayā dattā viṣṇave ca mahātmane
एवं विप्राय यो दद्याद् यज्ञार्थं समलंकृताः । एवं निवेद्य पुरुषो गोसहस्रफलं लभेत्
evaṃ viprāya yo dadyād yajñārthaṃ samalaṃkṛtāḥ / evaṃ nivedya puruṣo gosahasraphalaṃ labhet
कुलानि त्रिंशदुत्तार्य नरकाद् भृत्यबान्धवान् । स्थापयेद् वैष्णवे लोके शिवस्य च महात्मनः
kulāni triṃśaduttārya narakād bhṛtyabāndhavān / sthāpayed vaiṣṇave loke śivasya ca mahātmanaḥ
सर्वज्ञः परिपूर्णश् च विशुद्धः सर्वगः प्रभुः । संसारसागरान् मुक्तो हरितुल्यः प्रजायते
sarvajñaḥ paripūrṇaś ca viśuddhaḥ sarvagaḥ prabhuḥ / saṃsārasāgarān mukto haritulyaḥ prajāyate
अनेनैव विधानेन गृहस्थाः प्राप्नुयुर् दिवम् । विनापि ज्ञानयोगेन गोसहस्रप्रदानतः
anenaiva vidhānena gṛhasthāḥ prāpnuyur divam / vināpi jñānayogena gosahasrapradānataḥ
ब्राह्मणः क्षत्रियो वापि शूद्रो ऽथापि च भक्तितः । नर्मदाकपिलायोगे यथा विभवविस्तरैः
brāhmaṇaḥ kṣatriyo vāpi śūdro 'thāpi ca bhaktitaḥ / narmadākapilāyoge yathā vibhavavistaraiḥ
ब्राह्मणाय दरिद्राय दीक्षितायोपशोभिने । चन्द्रसूर्योपरागे तु व्यतीपाते च संक्रमे
brāhmaṇāya daridrāya dīkṣitāyopaśobhine / candrasūryoparāge tu vyatīpāte ca saṃkrame
षडशीति मुखे दद्याद् अमासोमसमागमे । कार्त्तिक्या वा युगादौ वा पुण्ये वाहनि भारत
ṣaḍaśīti mukhe dadyād amāsomasamāgame / kārttikyā vā yugādau vā puṇye vāhani bhārata
यद्धि गायन्ति पितरो गाथाम् एतां नराधिप । अपि स्यात् स कुले ऽस्माकं पुत्रः परमधार्मिकः
yaddhi gāyanti pitaro gāthām etāṃ narādhipa / api syāt sa kule 'smākaṃ putraḥ paramadhārmikaḥ
नर्मदाकपिलायोगे कोटितीर्थे च मुक्तिदे । नरकाद् उद्धरेद् अस्मान् दत्त्वा गा यस् तु संयुताः
narmadākapilāyoge koṭitīrthe ca muktide / narakād uddhared asmān dattvā gā yas tu saṃyutāḥ
दशवर्षसहस्राणि लोके क्रीडति वैष्णवे । तस्मात् त्वम् अपि राजेन्द्र गोसहस्रप्रदो भव
daśavarṣasahasrāṇi loke krīḍati vaiṣṇave / tasmāt tvam api rājendra gosahasraprado bhava
देववद् दिवि मोदन्ते येन ते पितरः सदा । कथयामि तवाथाहमितिहासं पुरातनम्
devavad divi modante yena te pitaraḥ sadā / kathayāmi tavāthāhamitihāsaṃ purātanam
युवनाश्वः पुरा राजा चक्रवर्ती महायशाः । शक्राच् छतगणं पुण्यं प्रजापालनतत्परः
yuvanāśvaḥ purā rājā cakravartī mahāyaśāḥ / śakrāc chatagaṇaṃ puṇyaṃ prajāpālanatatparaḥ
अयोध्यानगरी यस्य ब्रह्मलोकसमप्रभा । तस्या कृतयुगे चादौ सर्वधर्मपरायणः
ayodhyānagarī yasya brahmalokasamaprabhā / tasyā kṛtayuge cādau sarvadharmaparāyaṇaḥ
बृहस्पतिब्रह्मसमं वशिष्ठं स्वपुरोहितम् । अभिवाद्य यथान्यायम् उवाच मुनिसत्तमम्
bṛhaspatibrahmasamaṃ vaśiṣṭhaṃ svapurohitam / abhivādya yathānyāyam uvāca munisattamam
कस्मिन् स्थाने यजेद् यज्ञं तीर्थे देशे सुरालये । वशिष्ठप्रमुखाः सर्वे मुनयश् चेदम् अब्रुवन्
kasmin sthāne yajed yajñaṃ tīrthe deśe surālaye / vaśiṣṭhapramukhāḥ sarve munayaś cedam abruvan
पृथिव्यां नैमिषं तीर्थं सर्वतीर्थमयं शुभम् । सफलो हयमेधस् तु कोटिकोटिगणोत्तरः
pṛthivyāṃ naimiṣaṃ tīrthaṃ sarvatīrthamayaṃ śubham / saphalo hayamedhas tu koṭikoṭigaṇottaraḥ
पुराणे कीर्तितं राजन् मत्स्यरूपेण विष्णुना । सूर्येण कीर्तितं राजन् मनुपुत्राय चात्मनः
purāṇe kīrtitaṃ rājan matsyarūpeṇa viṣṇunā / sūryeṇa kīrtitaṃ rājan manuputrāya cātmanaḥ
सर्वेषां तु पुराणानां पुराणं मत्स्यकीर्तितम् । वेदाश्चैव पुरा नष्टा मत्स्यरूपेण चोद्धृताः
sarveṣāṃ tu purāṇānāṃ purāṇaṃ matsyakīrtitam / vedāścaiva purā naṣṭā matsyarūpeṇa coddhṛtāḥ
वेदहीनाश् च वर्तन्ते द्विजा वै यज्ञकर्मसु । एवं विधं तु तत् तीर्थं युवनाश्व तवोदितम्
vedahīnāś ca vartante dvijā vai yajñakarmasu / evaṃ vidhaṃ tu tat tīrthaṃ yuvanāśva tavoditam
एवं श्रुत्वा ततो वाक्यं वशिष्ठस्य पुरोधसः । आदिदेश ततो ऽमात्यान् धर्मिष्ठान् सत्यवादिनः
evaṃ śrutvā tato vākyaṃ vaśiṣṭhasya purodhasaḥ / ādideśa tato 'mātyān dharmiṣṭhān satyavādinaḥ
यज्ञोपस्करम् आदाय समागच्छत सत्वरम् । घोषणा क्रियतां राष्ट्रे दण्डहस्तैश् च किङ्करैः
yajñopaskaram ādāya samāgacchata satvaram / ghoṣaṇā kriyatāṃ rāṣṭre daṇḍahastaiś ca kiṅkaraiḥ
आहूतास् तु ततो देवा नृपतेर् यज्ञकर्मणि । ब्रह्मा विष्णुः सुरेशश् च स्कन्दो वैश्रवणस् तथा
āhūtās tu tato devā nṛpater yajñakarmaṇi / brahmā viṣṇuḥ sureśaś ca skando vaiśravaṇas tathā
शम्भुश् चैव विशेषेण सुरासुरनमस्कृतः । धेनूनां दशलक्षाणि हेमरत्नान्वितानि च
śambhuś caiva viśeṣeṇa surāsuranamaskṛtaḥ / dhenūnāṃ daśalakṣāṇi hemaratnānvitāni ca
लक्षमेकं हयानां च दन्तिनाम् अयुतत्रयम् । मणिमाणिक्यमुक्ताश् च हिरण्यं चाप्य् अनन्तकम्
lakṣamekaṃ hayānāṃ ca dantinām ayutatrayam / maṇimāṇikyamuktāś ca hiraṇyaṃ cāpy anantakam
नानाविधानि द्रव्याणि भक्ष्यभोज्यमलंकृतम् । यज्ञद्रव्यं च यच् चान्यत् तत् सर्वसहितो नृपः
nānāvidhāni dravyāṇi bhakṣyabhojyamalaṃkṛtam / yajñadravyaṃ ca yac cānyat tat sarvasahito nṛpaḥ
नानासहस्रयानैस् तु नानादेशगतैर् नृपैः । नानावाद्यसहस्रैस् तु नानागीतैर् मनोहरैः
nānāsahasrayānais tu nānādeśagatair nṛpaiḥ / nānāvādyasahasrais tu nānāgītair manoharaiḥ
वेदघोषेण महता दिवं भूमिं विनादयन् । विवेश नैमिषं तीर्थं यत्र देवो महेश्वरः
vedaghoṣeṇa mahatā divaṃ bhūmiṃ vinādayan / viveśa naimiṣaṃ tīrthaṃ yatra devo maheśvaraḥ
हरिं सद्यः प्रभुं दृष्ट्वा मुच्यते यत्र किल्बिषात् । स्वर्गसोपानम् एतत् तु प्रत्यक्षं देवलोकवत्
hariṃ sadyaḥ prabhuṃ dṛṣṭvā mucyate yatra kilbiṣāt / svargasopānam etat tu pratyakṣaṃ devalokavat
तत्र स्नात्वा ऽभ्यर्च्य हरिं हरं स्वर्गम् अवाप्नुयात् । कीर्तनान् नैमिषस्यास्य नरो दहति तत्क्षणात्
tatra snātvā 'bhyarcya hariṃ haraṃ svargam avāpnuyāt / kīrtanān naimiṣasyāsya naro dahati tatkṣaṇāt
अनेकभाविकं घोरं तूलराशिम् इवानलः । दीक्षिता ब्राह्मणा देवाः कुतश्चित् तु समागताः
anekabhāvikaṃ ghoraṃ tūlarāśim ivānalaḥ / dīkṣitā brāhmaṇā devāḥ kutaścit tu samāgatāḥ
आर्तानाम् अयुतं तेभ्यो ददौ देवाय चानघ । सहस्रम् एकं नृपतिर्भूषणानां च भारत
ārtānām ayutaṃ tebhyo dadau devāya cānagha / sahasram ekaṃ nṛpatirbhūṣaṇānāṃ ca bhārata
ओं नमः शङ्करायेति माधवायेति चोत्तमः । जलदर्भौ समादाय पात्रे राजा हिरण्मये
oṃ namaḥ śaṅkarāyeti mādhavāyeti cottamaḥ / jaladarbhau samādāya pātre rājā hiraṇmaye
एवं संकल्प्य राजेन्द्र यज्ञवाटम् अकारयत् । दशयोजनपर्यन्तं यज्ञयूपाश् च हेमजान्
evaṃ saṃkalpya rājendra yajñavāṭam akārayat / daśayojanaparyantaṃ yajñayūpāś ca hemajān
ततो निर्वर्तितो यज्ञो वशिष्ठप्रमुखैर् द्विजैः । मुदिता देवताः सर्वा दिव्ययानसमाश्रिताः
tato nirvartito yajño vaśiṣṭhapramukhair dvijaiḥ / muditā devatāḥ sarvā divyayānasamāśritāḥ
जयशब्दं प्रचक्रुस् ता राजा नान्यो भवत्समः । नान्यो मम समः कश्चिद् इत्यहंकारवान् नृपः
jayaśabdaṃ pracakrus tā rājā nānyo bhavatsamaḥ / nānyo mama samaḥ kaścid ityahaṃkāravān nṛpaḥ
यावद् यानं समारुह्य सान्तःपुरपरिच्छदः । निःसृतो नैमिषारण्यात् तावत् पश्यति वानरम्
yāvad yānaṃ samāruhya sāntaḥpuraparicchadaḥ / niḥsṛto naimiṣāraṇyāt tāvat paśyati vānaram
तिष्ठ तिष्ठेत्य् उवाचाथ शृणु राजन् वचो मम । किं ते यज्ञविधानेन देवतादानकर्मणि
tiṣṭha tiṣṭhety uvācātha śṛṇu rājan vaco mama / kiṃ te yajñavidhānena devatādānakarmaṇi
अहंकारविमूढात्मा कर्ताहम् इति मन्यसे । पुरामरेश्वरे यज्ञे सत्यधर्मस्य भूपतेः
ahaṃkāravimūḍhātmā kartāham iti manyase / purāmareśvare yajñe satyadharmasya bhūpateḥ
वर्जयित्वा मुखम् मे ऽभूत् कण्ठाधो हेमवर्णकम् । ये गताः शिशवस् तेषां सर्वाङ्गाश् च हिरण्मयाः
varjayitvā mukham me 'bhūt kaṇṭhādho hemavarṇakam / ye gatāḥ śiśavas teṣāṃ sarvāṅgāś ca hiraṇmayāḥ
कपिला नर्मदायोगे यज्ञतोयप्रवाहतः । स्नानावगाहनात् पानाल् लोडनात् कर्दमे तथा
kapilā narmadāyoge yajñatoyapravāhataḥ / snānāvagāhanāt pānāl loḍanāt kardame tathā
गन्धर्वलोकं सम्प्राप्तो भूतग्रामश् चतुर्विधः । त्वदीये लुलितं यज्ञे नैमिषारण्यसम्भवे
gandharvalokaṃ samprāpto bhūtagrāmaś caturvidhaḥ / tvadīye lulitaṃ yajñe naimiṣāraṇyasambhave
पङ्केन लिप्तं गात्रं मे क्षालितं चाम्बुना तथा । न किंचित् फलमासीन् मे तव यज्ञो निरर्थकः
paṅkena liptaṃ gātraṃ me kṣālitaṃ cāmbunā tathā / na kiṃcit phalamāsīn me tava yajño nirarthakaḥ
गवां त्वयायुते दत्तं धनं धान्यं तथा बहु । भूभुजा सत्यधर्मेण किंतु तावन् निरर्थकम्
gavāṃ tvayāyute dattaṃ dhanaṃ dhānyaṃ tathā bahu / bhūbhujā satyadharmeṇa kiṃtu tāvan nirarthakam
दानेन तपसा वापि त्रयो लोकाः समर्जिताः । सर्वेषाम् एव तीर्थानां माता वै मेकला स्मृता
dānena tapasā vāpi trayo lokāḥ samarjitāḥ / sarveṣām eva tīrthānāṃ mātā vai mekalā smṛtā
एतत् ते कथितं राजन् यथाभूद् अमरेश्वरे । स्वस्ति वो ऽस्तु गमिष्यामि त्वं वायोध्या प्रति व्रज
etat te kathitaṃ rājan yathābhūd amareśvare / svasti vo 'stu gamiṣyāmi tvaṃ vāyodhyā prati vraja
अहम् एव गमिष्यामि नर्मदां सप्तकल्पगाम् । श्रुत्वा त्वदीयं यज्ञं हि नैमिषारण्यम् आगतः
aham eva gamiṣyāmi narmadāṃ saptakalpagām / śrutvā tvadīyaṃ yajñaṃ hi naimiṣāraṇyam āgataḥ
निराशो ऽहं गमिष्यामि नाभून् मे कांचनं मुखम् । वानरस्य वचः श्रुत्वा युवनाश्वो ऽब्रवीद् वचः
nirāśo 'haṃ gamiṣyāmi nābhūn me kāṃcanaṃ mukham / vānarasya vacaḥ śrutvā yuvanāśvo 'bravīd vacaḥ
कस्त्वं वानररूपेण सत्यम् एतद् ब्रवीषि मे । वानर उवाच: अहं जाबालिनः पुत्रः कदम्बो नाम विश्रुतः
kastvaṃ vānararūpeṇa satyam etad bravīṣi me / vānara uvāca: ahaṃ jābālinaḥ putraḥ kadambo nāma viśrutaḥ
तिर्यग्योनौ प्रविष्टश् च प्राकृतैः कर्मभिः स्वकैः । भ्रान्तानि सर्वतीर्थानि वेषेणानेन सुव्रत
tiryagyonau praviṣṭaś ca prākṛtaiḥ karmabhiḥ svakaiḥ / bhrāntāni sarvatīrthāni veṣeṇānena suvrata
परित्राणं परं नाभूत् सत्यधर्ममखोत्तमे । वपुर् हिरण्मयं सर्वं मुखवर्जं ममाभवत्
paritrāṇaṃ paraṃ nābhūt satyadharmamakhottame / vapur hiraṇmayaṃ sarvaṃ mukhavarjaṃ mamābhavat
वानरस्य वचं श्रुत्वा सन्निवृत्य नृपोत्तमः । आराध्य देवदेवेशं नैमिषे यज्ञपूरुषम्
vānarasya vacaṃ śrutvā sannivṛtya nṛpottamaḥ / ārādhya devadeveśaṃ naimiṣe yajñapūruṣam
उवाच वचनं श्लक्ष्णं प्रणिपत्य प्रसाद्य च । मदीययज्ञे दानेन तपसा नियमेन च
uvāca vacanaṃ ślakṣṇaṃ praṇipatya prasādya ca / madīyayajñe dānena tapasā niyamena ca
शमिच्छं छ्रावयामास एको वानररूपधृक् । हिरण्मयं मुखं चास्य यथा स्यात् त्वं तथा कुरु
śamicchaṃ chrāvayāmāsa eko vānararūpadhṛk / hiraṇmayaṃ mukhaṃ cāsya yathā syāt tvaṃ tathā kuru
उवाच वचनं देवो युवनाश्वं महीपतिम् । प्रत्यक्षं नैमिषं तीर्थं सूर्यकोटिसमप्रभम्
uvāca vacanaṃ devo yuvanāśvaṃ mahīpatim / pratyakṣaṃ naimiṣaṃ tīrthaṃ sūryakoṭisamaprabham
पृथिव्यां नैमिषं तीर्थम् अन्तरिक्षे च पुष्करम् । त्रिषु लोकेषु विख्यातो गिरिश् चामरकण्टकः
pṛthivyāṃ naimiṣaṃ tīrtham antarikṣe ca puṣkaram / triṣu lokeṣu vikhyāto giriś cāmarakaṇṭakaḥ
न च श्रुतं त्वया तात पुराणं स्कन्दकीर्तितम् । माता सा यत्र सरितां तीर्थानां च सरिद्वरा
na ca śrutaṃ tvayā tāta purāṇaṃ skandakīrtitam / mātā sā yatra saritāṃ tīrthānāṃ ca saridvarā
नामसंकीर्तनादस्या मुच्यते भवबन्धनात् । विषादं त्यज तीर्थानां प्रधानो ऽमरकण्टकः
nāmasaṃkīrtanādasyā mucyate bhavabandhanāt / viṣādaṃ tyaja tīrthānāṃ pradhāno 'marakaṇṭakaḥ
सत्यधर्मः पुनस् तत्र करिष्यति मखोत्तमम् । रेवाकपिलयोर् योगे मुखं तत्र हिरण्मयम्
satyadharmaḥ punas tatra kariṣyati makhottamam / revākapilayor yoge mukhaṃ tatra hiraṇmayam
भविष्यति न सन्देहस् तव वानरसत्तम । नैमिषं स नमस्कृत्य आदिदेवं हरं हरिम्
bhaviṣyati na sandehas tava vānarasattama / naimiṣaṃ sa namaskṛtya ādidevaṃ haraṃ harim
स्थानं स्वं च जगामाथ मुदा परमया युतः । नैमिषस्य वचः श्रुत्वा अयोध्याधिपतिस् तथा
sthānaṃ svaṃ ca jagāmātha mudā paramayā yutaḥ / naimiṣasya vacaḥ śrutvā ayodhyādhipatis tathā
विवेश नगरीं पुण्यां यथा शक्रो ऽमरावतीम् । वानरो ऽपि गतस् तत्र सत्यधर्मो यतः स्वयम्
viveśa nagarīṃ puṇyāṃ yathā śakro 'marāvatīm / vānaro 'pi gatas tatra satyadharmo yataḥ svayam
प्रणम्य सत्यधर्माख्यम् इदं वचनम् अब्रवीत् । रेवाकपिलयोर् योगे त्वदीये च महामखे
praṇamya satyadharmākhyam idaṃ vacanam abravīt / revākapilayor yoge tvadīye ca mahāmakhe
अवभृथस्नानजनिते कर्दमे लुठनान् मम । शरीरं काञ्चनीभूतं मुखम् एवावशिष्यते
avabhṛthasnānajanite kardame luṭhanān mama / śarīraṃ kāñcanībhūtaṃ mukham evāvaśiṣyate
यज्ञमिष्ट्वा पुनस् तत्र मुखं मे काञ्चनं कुरु । गन्धर्वाधिपतिर् भूयो मुक्तो वानरयोनितः
yajñamiṣṭvā punas tatra mukhaṃ me kāñcanaṃ kuru / gandharvādhipatir bhūyo mukto vānarayonitaḥ
हेमीभूतवपुस् तत्र यदा वानरसत्तमः । देवन्दुन्दुभिनादेन नानालङ्कारभूषितः
hemībhūtavapus tatra yadā vānarasattamaḥ / devandundubhinādena nānālaṅkārabhūṣitaḥ
हंसयुक्तेन यानेन वीज्यमानो ऽप्सरोगणैः । जगाम शाङ्करं लोकं तीर्थस्यास्य प्रभावतः
haṃsayuktena yānena vījyamāno 'psarogaṇaiḥ / jagāma śāṅkaraṃ lokaṃ tīrthasyāsya prabhāvataḥ
तत्र ये श्वापदास् सर्वे ते ऽपि स्नात्वा दिवङ्गताः । एतत् ते कथितं पार्थ यथावृत्तं पुरातनम्
tatra ye śvāpadās sarve te 'pi snātvā divaṅgatāḥ / etat te kathitaṃ pārtha yathāvṛttaṃ purātanam
श्रवणात् कीर्तनाच् चास्य गोसहस्रफलं लभेत्
śravaṇāt kīrtanāc cāsya gosahasraphalaṃ labhet