इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे मृकण्डाश्रमकीर्तनो नाम द्व्यशीतितमो ऽध्यायः ॥ RKS अध्याय 83 मार्कण्डेय उवाच: ततो ऽन्यत् परमं तीर्थं चन्द्रमत्यास् तु सङ्गमे । चन्द्रेश्वरं सिद्धलिङ्गं तथा सिद्धेश्वरं पुनः
iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe mṛkaṇḍāśramakīrtano nāma dvyaśītitamo 'dhyāyaḥ || RKS adhyāya 83 mārkaṇḍeya uvāca: tato 'nyat paramaṃ tīrthaṃ candramatyās tu saṅgame / candreśvaraṃ siddhaliṅgaṃ tathā siddheśvaraṃ punaḥ
घण्टेश्वरं महिषेशम् अश्वतीर्थम् अतः परम् । वृषसेनं हयग्रीवं शुकतीर्थम् अतः परम्
ghaṇṭeśvaraṃ mahiṣeśam aśvatīrtham ataḥ param / vṛṣasenaṃ hayagrīvaṃ śukatīrtham ataḥ param
रमेश्वरं ततो गच्छेत् तीर्थं पापप्रणाशनम् । मेकलायास् तटे राजन् महापातकनाशनम्
rameśvaraṃ tato gacchet tīrthaṃ pāpapraṇāśanam / mekalāyās taṭe rājan mahāpātakanāśanam
यदा दारुवने पूर्वं महादेवेन मोहिताः । ब्राह्मणानां स्त्रियस् तत्र रममाणाः समागताः
yadā dāruvane pūrvaṃ mahādevena mohitāḥ / brāhmaṇānāṃ striyas tatra ramamāṇāḥ samāgatāḥ
चिन्तयन्त्यश् च ता मोक्षं मेकलातीरम् आश्रिताः । ताभिश् च रममाणाभिर् आवृतं शिवपूजनम्
cintayantyaś ca tā mokṣaṃ mekalātīram āśritāḥ / tābhiś ca ramamāṇābhir āvṛtaṃ śivapūjanam
नीलोत्पलदलैर् बिल्वैर् मल्लिकाजातिकुन्दकैः । शून्यं प्रपूजितं यावत्तावल् लिङ्गं समुत्थितम्
nīlotpaladalair bilvair mallikājātikundakaiḥ / śūnyaṃ prapūjitaṃ yāvattāval liṅgaṃ samutthitam
पातालादागतं लिङ्गं ज्वलत् कालानलप्रभम् । रमेश्वरेति विख्यातं रममाणात् समुत्थितम्
pātālādāgataṃ liṅgaṃ jvalat kālānalaprabham / rameśvareti vikhyātaṃ ramamāṇāt samutthitam
स्त्रीणां उवाच देवेशः शापमोक्षो भवत्व् इति । गच्छन्तु सर्वाः स्वगृहं साम्प्रतं गतकल्मषाः
strīṇāṃ uvāca deveśaḥ śāpamokṣo bhavatv iti / gacchantu sarvāḥ svagṛhaṃ sāmprataṃ gatakalmaṣāḥ
इत्युक्त्वा देवदेवेशस् तत्रैवान्तरधीयत । तस्मिंस् तीर्थे नरः स्नात्वा स भवे न पुनर्भवेत्
ityuktvā devadeveśas tatraivāntaradhīyata / tasmiṃs tīrthe naraḥ snātvā sa bhave na punarbhavet
अनाशकेन चाग्नौ हि ये मृता न पुनर्भवाः । तिलोदकं पितॄणां तु पिण्डदानं यथाविधि
anāśakena cāgnau hi ye mṛtā na punarbhavāḥ / tilodakaṃ pitṝṇāṃ tu piṇḍadānaṃ yathāvidhi
श्राद्धेनैव च दानेन पितॄणां परमा गतिः । इन्द्रेण ब्रह्मणा पूर्वं विष्णुना धनदेन च
śrāddhenaiva ca dānena pitṝṇāṃ paramā gatiḥ / indreṇa brahmaṇā pūrvaṃ viṣṇunā dhanadena ca
रक्षसा रावणेनाथ तथा चेन्द्रजिता नृप । जपो जप्तस् तपस् तप्तं यज्ञानि विविधानि च
rakṣasā rāvaṇenātha tathā cendrajitā nṛpa / japo japtas tapas taptaṃ yajñāni vividhāni ca
कृतानि नृपशार्दूल गता हि परमां गतिम् । अन्यच् च कथयिष्यामि हारिणं तीर्थम् उत्तमम्
kṛtāni nṛpaśārdūla gatā hi paramāṃ gatim / anyac ca kathayiṣyāmi hāriṇaṃ tīrtham uttamam
हरिणेशं सिद्धलिङ्गं तथा वै धनुरीश्वरम् । बाणेश्वरं परविद्धि तथा वै लुब्धकेश्वरम्
hariṇeśaṃ siddhaliṅgaṃ tathā vai dhanurīśvaram / bāṇeśvaraṃ paraviddhi tathā vai lubdhakeśvaram
लिङ्गरूपाणि पूजयित्वा शिवं व्रजेत् । आख्यानं कथयिष्यामि पुरावृत्तं युधिष्ठिर
liṅgarūpāṇi pūjayitvā śivaṃ vrajet / ākhyānaṃ kathayiṣyāmi purāvṛttaṃ yudhiṣṭhira
अर्जुनो लुब्धको नाम मन्दजातिसमुद्भवः । पर्यटन् मृगयां राजन् नर्मदातीरमागतः
arjuno lubdhako nāma mandajātisamudbhavaḥ / paryaṭan mṛgayāṃ rājan narmadātīramāgataḥ
दृष्ट्वा यूथं मृगाणां तु धावमानः पुनः पुनः । पलायमानाः सर्वे ते एकः पश्चात् स्थितो मृगः
dṛṣṭvā yūthaṃ mṛgāṇāṃ tu dhāvamānaḥ punaḥ punaḥ / palāyamānāḥ sarve te ekaḥ paścāt sthito mṛgaḥ
हतो मध्यदिने सो ऽद्य कुरङ्गो नर्मदातटे । पतितो ऽसौ गतप्राणो दिव्यदेहधरः पुनः
hato madhyadine so 'dya kuraṅgo narmadātaṭe / patito 'sau gataprāṇo divyadehadharaḥ punaḥ
विमाने हंसयुक्ते वै ब्रह्मलोकं जगाम ह । गते तु हरिणे सो ऽथ लुब्धकश् चिन्तयान्वितः
vimāne haṃsayukte vai brahmalokaṃ jagāma ha / gate tu hariṇe so 'tha lubdhakaś cintayānvitaḥ
महापापान्य् अनेकानि कृतानि तु मया पुनः । का गतिं याम्यहं चाथ श्रेयसे मरणं मम
mahāpāpāny anekāni kṛtāni tu mayā punaḥ / kā gatiṃ yāmyahaṃ cātha śreyase maraṇaṃ mama
चिन्तयित्वा ततो राजन् पतितो नर्मदाजले । तत्क्षणाद् दिव्यदेहो ऽसौ गन्धर्वपुरम् आययौ
cintayitvā tato rājan patito narmadājale / tatkṣaṇād divyadeho 'sau gandharvapuram āyayau
गते तस्मिन् देवलोके धनुर्बाणौ जले स्थितौ । चत्वार्य् एतानि लिङ्गानि ख्यातानि भुवनत्रये
gate tasmin devaloke dhanurbāṇau jale sthitau / catvāry etāni liṅgāni khyātāni bhuvanatraye
हरिणेश्वरं च बाणेशं लुब्धेशं धनुरीश्वरम् । रमेश्वरं पञ्चमं तु पञ्चलिङ्गानि कीर्तयेत्
hariṇeśvaraṃ ca bāṇeśaṃ lubdheśaṃ dhanurīśvaram / rameśvaraṃ pañcamaṃ tu pañcaliṅgāni kīrtayet
न तस्य पुनरावृत्तिर् घोरे संसारसागरे । तस्मिंस् तीर्थे नरो राजन् स्नात्वा शिवपुरं व्रजेत्
na tasya punarāvṛttir ghore saṃsārasāgare / tasmiṃs tīrthe naro rājan snātvā śivapuraṃ vrajet
ब्रह्महत्यादि पापानि विलयं यान्ति पार्थिव । अनाशके चार्धजले मृतः शिवमवाप्नुयात्
brahmahatyādi pāpāni vilayaṃ yānti pārthiva / anāśake cārdhajale mṛtaḥ śivamavāpnuyāt