॥ इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे पिङ्गलेश्वरतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम षट्सप्तत्युत्तरशततमो ऽध्यायः ॥ RKV अध्याय 177 श्रीमार्कण्डेय उवाच: भूतीश्वरं ततो गच्छेत्सर्वतीर्थेष्वनुत्तमम् । दर्शनाद् एव राजेन्द्र यस्य पापं प्रणश्यति
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe piṅgaleśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma ṣaṭsaptatyuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ || RKV adhyāya 177 śrīmārkaṇḍeya uvāca: bhūtīśvaraṃ tato gacchetsarvatīrtheṣvanuttamam / darśanād eva rājendra yasya pāpaṃ praṇaśyati
तत्र स्थाने पुरा पार्थ देवदेवेन शूलिना । उद्धूलनं कृतं गात्रे तेन भूतीश्वरं तु तत्
tatra sthāne purā pārtha devadevena śūlinā / uddhūlanaṃ kṛtaṃ gātre tena bhūtīśvaraṃ tu tat
पुष्ये वा जन्मनक्षत्रे अमावास्यां विशेषतः । भूतीश्वरे नरः स्नात्वा कुलकोटिं समुद्धरेत्
puṣye vā janmanakṣatre amāvāsyāṃ viśeṣataḥ / bhūtīśvare naraḥ snātvā kulakoṭiṃ samuddharet
तत्र स्थाने तु यो भक्त्या कुरुते ह्यङ्गगुण्ठनम् । तस्य यत्फलमुद्दिष्टं तच्छृणुष्व नराधिप
tatra sthāne tu yo bhaktyā kurute hyaṅgaguṇṭhanam / tasya yatphalamuddiṣṭaṃ tacchṛṇuṣva narādhipa
यावन्तो भूतिकणिका गात्रे लग्नाः शिवालये । तावद्वर्षसहस्राणि शिवलोके महीयते
yāvanto bhūtikaṇikā gātre lagnāḥ śivālaye / tāvadvarṣasahasrāṇi śivaloke mahīyate
सर्वेषामेव स्नानानां भस्मस्नानं परं स्मृतम् । पुराणैर् ऋषिभिः प्रोक्तं सर्वशास्त्रेष्वनुत्तमम्
sarveṣāmeva snānānāṃ bhasmasnānaṃ paraṃ smṛtam / purāṇair ṛṣibhiḥ proktaṃ sarvaśāstreṣvanuttamam
एककालं द्विकालं वा त्रिकालं चापि यः सदा । स्नानं करोति चाग्नेयं पापं तस्य प्रणश्यति
ekakālaṃ dvikālaṃ vā trikālaṃ cāpi yaḥ sadā / snānaṃ karoti cāgneyaṃ pāpaṃ tasya praṇaśyati
दिव्यस्नानाद्वरं स्नानं वायव्यं भरतर्षभ । वायव्यादुत्तमं ब्राह्म्यं वरं ब्राह्म्यात् तु वारुणम्
divyasnānādvaraṃ snānaṃ vāyavyaṃ bharatarṣabha / vāyavyāduttamaṃ brāhmyaṃ varaṃ brāhmyāt tu vāruṇam
आग्नेयं वारुणाच्छ्रेष्ठं यस्मादुक्तं स्वयम्भुवा । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ह्याग्नेयं स्नानम् आचरेत्
āgneyaṃ vāruṇācchreṣṭhaṃ yasmāduktaṃ svayambhuvā / tasmātsarvaprayatnena hyāgneyaṃ snānam ācaret
युधिष्ठिर उवाच: आग्नेयं वारुणं ब्राह्म्यं वायव्यं दिव्यमेव च । किमुक्तं श्रोतुम् इच्छामि परं कौतूहलं हि मे
yudhiṣṭhira uvāca: āgneyaṃ vāruṇaṃ brāhmyaṃ vāyavyaṃ divyameva ca / kimuktaṃ śrotum icchāmi paraṃ kautūhalaṃ hi me
मार्कण्डेय उवाच: आग्नेयं भस्मना स्नानमवगाह्य च वारुणम् । आपोहिष्ठेति च ब्राह्म्यं वायव्यं गोरजः स्मृतम्
mārkaṇḍeya uvāca: āgneyaṃ bhasmanā snānamavagāhya ca vāruṇam / āpohiṣṭheti ca brāhmyaṃ vāyavyaṃ gorajaḥ smṛtam
सूर्ये दृष्टे तु यत्स्नानं गङ्गातोयेन तत्समम् । तत्स्नानं पञ्चमं प्रोक्तं दिव्यं पाण्डवसत्तम
sūrye dṛṣṭe tu yatsnānaṃ gaṅgātoyena tatsamam / tatsnānaṃ pañcamaṃ proktaṃ divyaṃ pāṇḍavasattama
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नात्वा भूतीश्वरे तु यः । पूजयेद् देवमीशानं स बाह्याभ्यन्तरः शुचिः
tasmātsarvaprayatnena snātvā bhūtīśvare tu yaḥ / pūjayed devamīśānaṃ sa bāhyābhyantaraḥ śuciḥ
तत्र स्थाने तु ये नित्यं ध्यायन्ति परमं पदम् । सूक्ष्मं चातीन्द्रियं नित्यं ते धन्या नात्र संशयः
tatra sthāne tu ye nityaṃ dhyāyanti paramaṃ padam / sūkṣmaṃ cātīndriyaṃ nityaṃ te dhanyā nātra saṃśayaḥ
मुक्तितीर्थं तु तत्तीर्थं सर्वतीर्थेष्वनुत्तमम् । दर्शनादेव यस्यैव पापं याति महत्क्षयम्
muktitīrthaṃ tu tattīrthaṃ sarvatīrtheṣvanuttamam / darśanādeva yasyaiva pāpaṃ yāti mahatkṣayam
जायते पूजया राज्यं तत्र स्तुत्वा महेश्वरम् । जपेन पापसंशुद्धिर्ध्यानेनानन्त्यमश्नुते
jāyate pūjayā rājyaṃ tatra stutvā maheśvaram / japena pāpasaṃśuddhirdhyānenānantyamaśnute
ओं ज्योतिः स्वरूपम् अनादिमध्यम् अनुत्पाद्यमानम् अनुचार्यमाणाक्षरम् । सर्वभूतस्थितं शिवं सर्वयोगेश्वरं सर्वलोकेश्वरं मोहशोकहीनं महाज्ञानगम्यम्
oṃ jyotiḥ svarūpam anādimadhyam anutpādyamānam anucāryamāṇākṣaram / sarvabhūtasthitaṃ śivaṃ sarvayogeśvaraṃ sarvalokeśvaraṃ mohaśokahīnaṃ mahājñānagamyam
तत्र तीर्थे तु यो गत्वा स्नानं कुर्यान्नरेश्वर । अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः । एवम्भूतं न जानन्ति मोक्षापेक्षणिका नराः
tatra tīrthe tu yo gatvā snānaṃ kuryānnareśvara / aśvamedhasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ / evambhūtaṃ na jānanti mokṣāpekṣaṇikā narāḥ