॥ इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे शूलेश्वरतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नामाष्टनवत्युत्तरशततमो ऽध्यायः ॥ RKV अध्याय 199 श्रीमार्कण्डेय उवाच: तस्यैवानन्तरं राजन्नाश्विनं तीर्थमुत्तमम् । कामिकं सर्वतीर्थानां प्राणिनां सिद्धिदायकम्
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe śūleśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāmāṣṭanavatyuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ || RKV adhyāya 199 śrīmārkaṇḍeya uvāca: tasyaivānantaraṃ rājannāśvinaṃ tīrthamuttamam / kāmikaṃ sarvatīrthānāṃ prāṇināṃ siddhidāyakam
तत्र तीर्थे ऽश्विनौ देवौ सुरूपौ भिषजां वरौ । तपः कृत्वा सुविपुलं संजातौ यज्ञभागिनौ
tatra tīrthe 'śvinau devau surūpau bhiṣajāṃ varau / tapaḥ kṛtvā suvipulaṃ saṃjātau yajñabhāginau
संमतौ सर्वदेवानामादित्यतनयावुभौ । नासत्यौ सत्त्वं पन्नौ सर्वदुःखघ्नसत्तमौ
saṃmatau sarvadevānāmādityatanayāvubhau / nāsatyau sattvaṃ pannau sarvaduḥkhaghnasattamau
युधिष्ठिर उवाच: आदित्यस्य सुतौ तात नासत्यौ येन हेतुना । संजातौ श्रोतुम् इच्छामि निर्णयं परमं द्विज
yudhiṣṭhira uvāca: ādityasya sutau tāta nāsatyau yena hetunā / saṃjātau śrotum icchāmi nirṇayaṃ paramaṃ dvija
मार्कण्डेय उवाच: पुराणे भास्करे तात एतद्विस्तरतो मया । संश्रुतं देवदेवस्य मार्तण्डस्य महात्मनः
mārkaṇḍeya uvāca: purāṇe bhāskare tāta etadvistarato mayā / saṃśrutaṃ devadevasya mārtaṇḍasya mahātmanaḥ
तत्ते संक्षेपतः सर्वं भक्तियुक्तस्य भारत । कथयामि न सन्देहो वृद्धभावेन कर्शितः
tatte saṃkṣepataḥ sarvaṃ bhaktiyuktasya bhārata / kathayāmi na sandeho vṛddhabhāvena karśitaḥ
अतितेजोरवेर्दृष्ट्वा राज्ञी देवी नरोत्तम । चचार मेरुकान्तारे वडवा तप उल्बणम्
atitejoraverdṛṣṭvā rājñī devī narottama / cacāra merukāntāre vaḍavā tapa ulbaṇam
ततः कतिपयाहस्य कालस्य भगवान्रविः । दृष्ट्वा तु रूपमुत्सृज्य परमं तेज उज्ज्वलम्
tataḥ katipayāhasya kālasya bhagavānraviḥ / dṛṣṭvā tu rūpamutsṛjya paramaṃ teja ujjvalam
मनोभववशीभूतो हयो भूत्वा लघुक्रमः । विस्फुरन्ती यथाप्राणं धावमाना इतस्ततः
manobhavavaśībhūto hayo bhūtvā laghukramaḥ / visphurantī yathāprāṇaṃ dhāvamānā itastataḥ
हेषमाणः स्वरेणासौ मैथुनायोपचक्रमे । सम्मुखी तु ततो देवी निवृत्ता लघुविक्रमा
heṣamāṇaḥ svareṇāsau maithunāyopacakrame / sammukhī tu tato devī nivṛttā laghuvikramā
यथा तथा नासिकायां प्रविष्टं बीजमुत्तमम् । ततो नासागते बीजे संजातो गर्भ उत्तमः
yathā tathā nāsikāyāṃ praviṣṭaṃ bījamuttamam / tato nāsāgate bīje saṃjāto garbha uttamaḥ
जातौ यतः सुतौ पार्थ नासत्यौ विश्रुतौ ततः । सुसमौ सुविभक्ताङ्गौ बिम्बाद्बिम्बमिवोद्यतौ
jātau yataḥ sutau pārtha nāsatyau viśrutau tataḥ / susamau suvibhaktāṅgau bimbādbimbamivodyatau
अधिकौ सर्वदेवानां रूपैश् चर्यसमन्वितौ । नर्मदातटमाश्रित्य भृगुकच्छे गतावुभौ । परां सिद्धिमनुप्राप्तौ तपः कृत्वा सुदुश्चरम्
adhikau sarvadevānāṃ rūpaiś caryasamanvitau / narmadātaṭamāśritya bhṛgukacche gatāvubhau / parāṃ siddhimanuprāptau tapaḥ kṛtvā suduścaram
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत् पितृदेवताः । सुरूपः सुभगः पार्थ जायते यत्र तत्र च
tatra tīrthe tu yaḥ snātvā tarpayet pitṛdevatāḥ / surūpaḥ subhagaḥ pārtha jāyate yatra tatra ca