॥ इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे रेवासागरसङ्गमे ऽलिकेश्वरतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम पञ्चविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः ॥ RKV अध्याय 226 मार्कण्डेय उवाच: ततः क्रोशान्तरे पुण्यं तीर्थं तद्विमलेश्वरम् । यत्र स्नानेन दानेन जपहोमार्चनादिभिः
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe revāsāgarasaṅgame 'likeśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma pañcaviṃśatyadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ || RKV adhyāya 226 mārkaṇḍeya uvāca: tataḥ krośāntare puṇyaṃ tīrthaṃ tadvimaleśvaram / yatra snānena dānena japahomārcanādibhiḥ
विमलेश्वरमाराध्य यो यदिच्छेत्स तल्लभेत् । स्वर्गलाभादिकं वापि पार्थिवं वा यथेप्सितम्
vimaleśvaramārādhya yo yadicchetsa tallabhet / svargalābhādikaṃ vāpi pārthivaṃ vā yathepsitam
पुरा त्रिशिरसं हत्वा त्वष्टुः पुत्रं शतक्रतुः । यस्य तीर्थस्य माहात्म्याद्वैमल्यं परमं गतः
purā triśirasaṃ hatvā tvaṣṭuḥ putraṃ śatakratuḥ / yasya tīrthasya māhātmyādvaimalyaṃ paramaṃ gataḥ
यत्र वेदनिधिर्विप्रो महत्तप्त्वा तपः पुरा । नानाकर्ममलैः क्षीणैर् विमलो ऽभवद् अर्कवत्
yatra vedanidhirvipro mahattaptvā tapaḥ purā / nānākarmamalaiḥ kṣīṇair vimalo 'bhavad arkavat
महादेवप्रसादेन सोमवत् प्रियदर्शनः । पुरा भानुमतीं भानुः सुतां स्मरशरार्दितः
mahādevaprasādena somavat priyadarśanaḥ / purā bhānumatīṃ bhānuḥ sutāṃ smaraśarārditaḥ
चकमे तेन दोषेण कुष्ठरोगार्दितो ऽभवत् । स चाप्यत्र तपस्तप्त्वा विमलत्वम् उपागतः
cakame tena doṣeṇa kuṣṭharogārdito 'bhavat / sa cāpyatra tapastaptvā vimalatvam upāgataḥ
महादेवेन तुष्टेन स्वस्थानं मुदितो ऽभजत् । तथैव च पुरा पार्थ विभाण्डकसुतो मुनिः
mahādevena tuṣṭena svasthānaṃ mudito 'bhajat / tathaiva ca purā pārtha vibhāṇḍakasuto muniḥ
योगिसङ्गं वने प्राप्य पुरे च नृपतेस् तथा । राजसंसर्गदोषाद्वै मालिन्यं परमात्मनः
yogisaṅgaṃ vane prāpya pure ca nṛpates tathā / rājasaṃsargadoṣādvai mālinyaṃ paramātmanaḥ
विचारयन्नभ्युपेत्य रेवासागरसङ्गमम् । शान्तया भार्यया सार्द्धं तप्त्वा द्वादशवत्सरान्
vicārayannabhyupetya revāsāgarasaṅgamam / śāntayā bhāryayā sārddhaṃ taptvā dvādaśavatsarān
कृच्छ्रचान्द्रायणैर् देवं तोषयंस्त्र्यम्बकं मुनिः । महादेवेन तुष्टेन सो ऽपि वैमल्यमाप्तवान्
kṛcchracāndrāyaṇair devaṃ toṣayaṃstryambakaṃ muniḥ / mahādevena tuṣṭena so 'pi vaimalyamāptavān
शर्वाण्या प्रेरितः शर्वः पुरा दारुवने नृप । मोहनान्मुनिपत्नीनां स्वं दीक्ष्य विमलं किल
śarvāṇyā preritaḥ śarvaḥ purā dāruvane nṛpa / mohanānmunipatnīnāṃ svaṃ dīkṣya vimalaṃ kila
विचार्य परमस्थानं नर्मदोदधिसङ्गमम् । तत्र स्थित्वा महाराज तपस्तप्त्वा सहोमया
vicārya paramasthānaṃ narmadodadhisaṅgamam / tatra sthitvā mahārāja tapastaptvā sahomayā
विमलो ऽसौ यतो जातस्तेनासौ विमलेश्वरः । तेन नाम्ना स्वयं तस्थौ लोकानां हितकाम्यया
vimalo 'sau yato jātastenāsau vimaleśvaraḥ / tena nāmnā svayaṃ tasthau lokānāṃ hitakāmyayā
ततस्तिलोत्तमां सृष्ट्वा ब्रह्मा लोकपितामहः । प्रजानाथो ऽपि तां सृष्ट्वा दृष्ट्वाग्रे सुमनोहराम्
tatastilottamāṃ sṛṣṭvā brahmā lokapitāmahaḥ / prajānātho 'pi tāṃ sṛṣṭvā dṛṣṭvāgre sumanoharām
भावियोगबलाक्रान्तः स तस्यामभिको ऽभवत् । तेन वीक्ष्य सदोषत्वं रेवातीरद्वयं श्रितः
bhāviyogabalākrāntaḥ sa tasyāmabhiko 'bhavat / tena vīkṣya sadoṣatvaṃ revātīradvayaṃ śritaḥ
तीर्थान्यनुसरन्मौनी त्रिस्नायी संस्मरञ्छिवम् । रेवार्णवसमायोगे स्नात्वा सम्पूज्य शङ्करम् । कालेनाल्पेन राजर्षे ब्रह्माप्यमलतां गतः
tīrthānyanusaranmaunī trisnāyī saṃsmarañchivam / revārṇavasamāyoge snātvā sampūjya śaṅkaram / kālenālpena rājarṣe brahmāpyamalatāṃ gataḥ
एवमन्ये ऽपि बहुशो देवर्षिनृपसत्तमाः । त्यक्त्वा दोषमलं तत्र विमला बहवो ऽभवन्
evamanye 'pi bahuśo devarṣinṛpasattamāḥ / tyaktvā doṣamalaṃ tatra vimalā bahavo 'bhavan
तथा त्वमपि राजेन्द्र तत्र स्नात्वा शिवार्चनात् । अमलो ऽपि विशेषेण वैमल्यं प्राप्स्यसे परम्
tathā tvamapi rājendra tatra snātvā śivārcanāt / amalo 'pi viśeṣeṇa vaimalyaṃ prāpsyase param
तत्र स्नात्वा नरो नारी पूजयित्वा महेश्वरम् । पापदोषविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते
tatra snātvā naro nārī pūjayitvā maheśvaram / pāpadoṣavinirmukto brahmaloke mahīyate
तत्रोपवासं यः कृत्वा पश्येत विमलेश्वरम् । अष्टम्यां च चतुर्दश्यां सर्वपर्वसु पार्थिव
tatropavāsaṃ yaḥ kṛtvā paśyeta vimaleśvaram / aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ sarvaparvasu pārthiva
सप्तजन्मकृतं पापं हित्वा याति शिवालयम् । श्राद्धं कृत्वा विधानेन पित्ःणाम् अनृणी भवेत् । ब्राह्मणान् भोजयेच्छक्त्या तेभ्यो दद्याच्च दक्षिणाम्
saptajanmakṛtaṃ pāpaṃ hitvā yāti śivālayam / śrāddhaṃ kṛtvā vidhānena pitḥṇām anṛṇī bhavet / brāhmaṇān bhojayecchaktyā tebhyo dadyācca dakṣiṇām
यद्यदिष्टतमं लोके यच्चैवात्महितं गृहे । तत्तद्गुणवते देयं तत्रैवाक्षयमिच्छता । स्वर्णधान्यानि वासांसि छत्रोपानत्कमण्डलुम्
yadyadiṣṭatamaṃ loke yaccaivātmahitaṃ gṛhe / tattadguṇavate deyaṃ tatraivākṣayamicchatā / svarṇadhānyāni vāsāṃsi chatropānatkamaṇḍalum
गृहं देवस्य वै शक्त्या कृत्वा स्याद् भुवि भूपतिः । गीतनृत्यकथाभिश्च तोषयेत् परमेश्वरम्
gṛhaṃ devasya vai śaktyā kṛtvā syād bhuvi bhūpatiḥ / gītanṛtyakathābhiśca toṣayet parameśvaram