Aṃśa 5 · Chapter 36

मैत्रेय श्रूयतां तस्य बलस्य बलशालिनः कृतं यद् अन्यत् तेनाभूत् तद् अपि श्रूयतां त्वया ॥

maitreya śrūyatāṃ tasya balasya balaśālinaḥ kṛtaṃ yad anyat tenābhūt tad api śrūyatāṃ tvayā //

नरकस्यासुरेन्द्रस्य देवपक्षविरोधिनः सखाभवन् महावीर्यो द्विविदो नाम वानरः ॥

narakasyāsurendrasya devapakṣavirodhinaḥ sakhābhavan mahāvīryo dvivido nāma vānaraḥ //

वैरानुबन्धं बलवान् स चकार सुरान् प्रति नरकं हतवान् कृष्णो देवराजेन चोदितः ॥

vairānubandhaṃ balavān sa cakāra surān prati narakaṃ hatavān kṛṣṇo devarājena coditaḥ //

करिष्ये सर्वदेवानां तस्माद् एष प्रतिक्रियाम् यज्ञविध्वंसनं कुर्वन् मर्त्यलोकक्षयं तथा ॥

kariṣye sarvadevānāṃ tasmād eṣa pratikriyām yajñavidhvaṃsanaṃ kurvan martyalokakṣayaṃ tathā //

ततो विध्वंसयाम् आस यज्ञान् अज्ञानमोहितः बिभेद साधुमर्यादां क्षयं चक्रे च देहिनाम् ॥

tato vidhvaṃsayām āsa yajñān ajñānamohitaḥ bibheda sādhumaryādāṃ kṣayaṃ cakre ca dehinām //

ददाह चपलो देशान् पुरग्रामान्तराणि च क्वचिच् च पर्वताक्षेपैर् ग्रामादीन् समचूर्णयत् ॥

dadāha capalo deśān puragrāmāntarāṇi ca kvacic ca parvatākṣepair grāmādīn samacūrṇayat //

शैलान् उत्पाट्य तोयेषु मुमोचाम्बुनिधौ तथा पुनश् चार्णवमध्यस्थः क्षोभयाम् आस सागरम् ॥

śailān utpāṭya toyeṣu mumocāmbunidhau tathā punaś cārṇavamadhyasthaḥ kṣobhayām āsa sāgaram //

तेन विक्षोभितश् चाब्धिर् उद्वेलो द्विज जायते प्लावयंस् तीरजान् ग्रामान् पुरादीन् अतिवेगवान् ॥

tena vikṣobhitaś cābdhir udvelo dvija jāyate plāvayaṃs tīrajān grāmān purādīn ativegavān //

कामरूपी महारूपं कृत्वा सस्यान्य् अशेषतः लुठन् भ्रमणसंमर्दैः संचूर्णयति वानरः ॥

kāmarūpī mahārūpaṃ kṛtvā sasyāny aśeṣataḥ luṭhan bhramaṇasaṃmardaiḥ saṃcūrṇayati vānaraḥ //

तेन विप्रकृतं सर्वं जगद् एतद् दुरात्मना निःस्वाध्यायवषट्कारं मैत्रेयासीत् सुदुःखितम् ॥

tena viprakṛtaṃ sarvaṃ jagad etad durātmanā niḥsvādhyāyavaṣaṭkāraṃ maitreyāsīt suduḥkhitam //

एकदा रैवतोद्याने पपौ पानं हलायुधः रेवती च महाभागा तथैवान्या वरस्त्रियः ॥

ekadā raivatodyāne papau pānaṃ halāyudhaḥ revatī ca mahābhāgā tathaivānyā varastriyaḥ //

उपगीयमानो विलसल्ललनामौलिमध्यगः रेमे यदुवरश्रेष्ठः कुबेर इव मन्दरे ॥

upagīyamāno vilasallalanāmaulimadhyagaḥ reme yaduvaraśreṣṭhaḥ kubera iva mandare //

ततः स वानरो ऽभ्येत्य गृहीत्वा सीरिणो हलम् मुसलं च चकारास्य संमुखं सविडम्बनम् ॥

tataḥ sa vānaro 'bhyetya gṛhītvā sīriṇo halam musalaṃ ca cakārāsya saṃmukhaṃ saviḍambanam //

तथैव योषितां तासां जहासाभिमुखं कपिः पानपूर्णांश् च करकाञ् चिक्षेपाहत्य वै पदा ॥

tathaiva yoṣitāṃ tāsāṃ jahāsābhimukhaṃ kapiḥ pānapūrṇāṃś ca karakāñ cikṣepāhatya vai padā //

ततः कोपपरीतात्मा भर्त्सयाम् आस तं बलः तथापि तम् अवज्ञाय चक्रे किलकिलाध्वनिम् ॥

tataḥ kopaparītātmā bhartsayām āsa taṃ balaḥ tathāpi tam avajñāya cakre kilakilādhvanim //

ततः समुत्थाय बलो जगृहे मुसलं रुषा सो ऽपि शैलशिलां भीमां जग्राह प्लवगोत्तमः ॥

tataḥ samutthāya balo jagṛhe musalaṃ ruṣā so 'pi śailaśilāṃ bhīmāṃ jagrāha plavagottamaḥ //

चिक्षेप च स तां क्षिप्तां मुसलेन सहस्रधा बिभेद यादवश्रेष्ठः सा पपात महीतले ॥

cikṣepa ca sa tāṃ kṣiptāṃ musalena sahasradhā bibheda yādavaśreṣṭhaḥ sā papāta mahītale //

आपतन् मुसलं चासौ समुल्लङ्घ्य प्लवंगमः वेगेनागम्य रोषेण तलेनोरस्य् अताडयत् ॥

āpatan musalaṃ cāsau samullaṅghya plavaṃgamaḥ vegenāgamya roṣeṇa talenorasy atāḍayat //

ततो बलेन कोपेन मुष्टिना मूर्ध्नि ताडितः पपात रुधिरोद्गारी द्विविदः क्षीणजीवितः ॥

tato balena kopena muṣṭinā mūrdhni tāḍitaḥ papāta rudhirodgārī dvividaḥ kṣīṇajīvitaḥ //

पतता तच्छरीरेण गिरेः शृङ्गम् अशीर्यत मैत्रेय शतधा वज्रिवज्रेणेव हि ताडितम् ॥

patatā taccharīreṇa gireḥ śṛṅgam aśīryata maitreya śatadhā vajrivajreṇeva hi tāḍitam //

पुष्पवृष्टिं ततो देवा रामस्योपरि चिक्षिपुः प्रशशंसुस् तथाभ्येत्य साध्व् एतत् ते महत् कृतम् ॥

puṣpavṛṣṭiṃ tato devā rāmasyopari cikṣipuḥ praśaśaṃsus tathābhyetya sādhv etat te mahat kṛtam //

अनेन दुष्टकपिना दैत्यपक्षोपकारिणा जगन् निराकृतं वीर दिष्ट्या स क्षयम् आगतः ॥

anena duṣṭakapinā daityapakṣopakāriṇā jagan nirākṛtaṃ vīra diṣṭyā sa kṣayam āgataḥ //

एवंविधान्य् अनेकानि बलदेवस्य धीमतः कर्माण्य् अपरिमेयानि शेषस्य धरणीभृतः ॥

evaṃvidhāny anekāni baladevasya dhīmataḥ karmāṇy aparimeyāni śeṣasya dharaṇībhṛtaḥ //